Neden bütün bir ada ışıklarını söndürüyor?
Portekiz'e bağlı Azor takımadalarının en küçük ve en kuzeydeki adası Corvo, yılda bir kez karanlığa gömülüyor. The Guardian'a göre yaklaşık 450 kişilik ada halkı, 2019'dan beri her sonbahar beş gece boyunca sokak ışıklarını kapatmayı seçiyor. Amaç, Atlantik'e özgü bir deniz kuşu olan Cory yelkovanının yapay ışıktan gördüğü zararı azaltmak.
Endişe yeni değil. Andrea D Zanenga'nın fotoğraf dizisiyle anlatılan Guardian haberi, hikâyeyi 1991'e kadar götürüyor: o yıl topluluk, genç yelkovanlar arasında çok sayıda ölüm olduğunu fark etmiş. Sonbaharda yavru kuşlar kolonilerinden denize ilk uçuşlarını yapıyor ve yönlerini yıldızlara bakarak buluyor. Sokak lambaları ve aydınlık pencereler onları bu rotadan çekip alabiliyor.
Kuşlar için sorun ne kadar büyük?
Takımadanın başka bir yerindeki araştırma, sorunun ölçeği hakkında fikir veriyor. Albatros ve Fırtına Kuşlarının Korunması Anlaşması (ACAP)'nın özetlediği, São Miguel adasında 2008 ve 2009'da yürütülen iki yıllık çalışma, yavruların yüzde 16,7'sinin ışıklara çekildiğini ortaya koydu. Yere düşen kuşların yüzde 87'si dört koloniden geliyordu.
| Bulgu | Değer |
|---|---|
| Işıklara çekilen yavru oranı | Yüzde 16,7 |
| Yere düşen kuşların dört koloniden gelen payı | Yüzde 87 |
| Araştırma dönemi | 2008 ve 2009 |
Yazarlar, koloni bölgelerinin yakınında aydınlatma şiddetinin azaltılıp denetlenmesini ve kurtarma kampanyalarının sürdürülüp güçlendirilmesini önerdi. Corvo'daki tam karartma, aynı fikrin daha güçlü bir sürümü: yavrular yola çıkarken ışık çekiciliğini tümüyle ortadan kaldırıyor.
Başka yerler Corvo'dan ne öğrenebilir?
Adanın yaklaşımı, dışarıdan getirilen bir yasak değil, topluluğun kendi kararı olduğu için dikkat çekiyor. Aynı zamanda uygulanabilir ölçekte: birkaç yüz kişilik bir köy sokaklarını beş gece karartmayı kabul edebilir, büyük bir şehir edemez. Yine de São Miguel bulguları, bilinen koloniler yakınında ışık seviyesini düşürmek gibi daha küçük adımların da işe yaradığını gösteriyor. Kıyıda ya da adada yaşayanlar için çıkarım şu: kuşların yön bulduğu mevsimde dış aydınlatmayı kısmak ve perdeleri çekmek, ucuz ve geri alınabilir bir önlem.
Okur için: Corvo'ya gitmeyi düşünenlere
Sonbaharda Azorlar'a gitmeyi planlıyorsanız karartma gecelerinde Corvo'da akşamların daha karanlık geçeceğini unutmayın; yürüyüşler için el feneri alın. Kesin tarihler için adanın belediyesine ya da yerel kuş koruma derneğine başvurun. Doğa ve yaşam haberleri için Gündem sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Corvo'da ışıklar neden kapatılıyor?
Yapay ışık, ilk uçuşunu yapan yavru Cory yelkovanlarını denize giden rotadan saptırabiliyor; karartma kuşların yıldızları izlemesine yardım ediyor.
Karartma ne kadar sürüyor?
The Guardian'a göre ada halkı 2019'dan beri her sonbahar beş gece sokak ışıklarını kapatıyor.
Editörlük
Cultvia Editörlüğü imzalı yazılar yayın ilkelerimize göre hazırlanır; her yazının kaynakları sonunda listelenir ve hatalar düzeltme politikamıza göre düzeltilir.
Son güncelleme:
Ne değişti?
- : İlk yayın
Kaynaklar
- Lights out: the island that goes dark to save young seabirds – in pictures — The Guardian, 25 Ekim 2026
- Get that light out of my eyes! Light pollution grounds Cory's Shearwater fledglings in the Azores — ACAP, 25 Mart 2012
Hata bildir
Yanlış bilgi, hesaplama hatası ya da teknik bir sorun mu gördün? Kısaca yaz, editörlerimiz inceleyip sayfayı düzeltsin.