Aksaray'da ilk işin Ihlara Vadisi'ne inmek olsun: Melendiz Çayı'nın kıyısında yürürken kayalara oyulmuş freskli kiliseleri tek tek keşfedersin, vadinin sonunda da Selime Katedrali seni karşılar. Şehre dönünce Selçuklu döneminden kalan Eğri Minare ile Ulu Camii'yi, kervan yolunda ise Anadolu'nun en görkemli kervansaraylarından Sultanhanı'nı gör. Ufukta hep karşında duran Hasandağı ve flamingoların kuluçkaya yattığı Tuz Gölü, rotanın doğa tarafını tamamlar.
Ihlara Vadisi nasıl yürünür?
Ihlara, Güzelyurt ilçesi sınırlarında, Hasandağı'nın püskürmelerinden sonra çöken araziyi Melendiz Çayı'nın binlerce yıl aşındırmasıyla oluşmuş bir kanyon. Çay, otuza yakın menderes çizerek Ihlara ile Selime arasında yaklaşık on sekiz kilometre akıyor; vadinin derinliği yer yer yüz yirmi metreyi buluyor. Yürüyüş parkuru yaklaşık on dört kilometre ve vadiye farklı noktalardan girip çıkmak mümkün. Tabanda bozkırdan farklı, ılıman bir mikroklima var; söğütlerin, bağların ve bahçelerin arasında yürürsün.
Ağaçaltı, Yılanlı ve Sümbüllü kiliseleri
Bu üç kilise, vadinin en tanınan duraklarından. Ağaçaltı Kilisesi'nin freskleri dokuzuncu ile on birinci yüzyıllar arasına tarihleniyor. Konumu nedeniyle en kalabalık durak olan Yılanlı Kilise, zengin dinî motifleriyle biliniyor. Sümbüllü Kilise'nin onuncu ve on ikinci yüzyıllar arasına tarihlenen freskleri ise apsis ve kubbedeki tasvirleriyle dikkat çekiyor.
Kokar, Pürenliseki ve Eğritaş kiliseleri
Ihlara civarındaki kiliseler "Kapadokya tipi" resim özellikleri taşıyor. Haç planlı Kokar Kilise'nin fresklerinde Son Akşam Yemeği gibi sahneler var. Adını çevresinde yetişen püren otundan alan Pürenliseki dört kısımdan oluşuyor. Vadinin en eski yapılarından sayılan Eğritaş'ın fresklerinden bugün yıpranmış ama canlı renkli parçalar kalmış.
Kırkdamaltı (Aziz Georgios) Kilisesi
Düzensiz altıgen planlı kilisenin duvarında, bölgeyi Selçuklular adına yöneten Basileios ile eşi Tamara'nın kilisenin maketini sunduğu bir resim var. Basileios'un başında sarık, üzerinde kaftan görülüyor; dönemin kıyafetlerini anlatan bu sahne, Kapadokya'daki duvar resimleri arasında benzersiz sayılıyor.
Belisırma'da Ala Kilise ve Bezirhane
Belisırma köyünün kuzeyindeki Ala Kilise, onuncu yüzyılın sonu ile on birinci yüzyıl arasına tarihlenen freskleriyle biliniyor. Hemen bitişiğindeki Bezirhane'de, ızgın otundan bezir yağı elde edilen ahşap düzenek korunmuş; bu yağ kiliselerin ve yeraltı şehirlerinin kandillerini yakmak için kullanılıyordu. Belisırma, vadinin ortasında mola vermek için doğal bir durak.
Selime Katedrali
Vadinin bittiği yerde, peribacalarının arasındaki iki katlı katedral, Kapadokya'nın en büyük katedrali olarak tanıtılıyor. Sekizinci ve dokuzuncu yüzyıllara tarihlenen yapının üst kısmı bir kale gibi inşa edilmiş; çevresindeki kaya oyma mekânlarla birlikte bölgedeki din adamlarının yetiştirildiği bir manastır topluluğu oluşturuyor.
Güzelyurt ve Manastır Vadisi'nde neler var?
Güzelyurt Gelveri evleri
Arkası kayaya oyulmuş, ön cepheleri işlemeli taş evler Kapadokya mimarisinin güzel örneklerinden. İlk yerleşim Aya Gregorius Theologos Kilisesi çevresindeki kaya mekânlardı; zamanla kaya konutların önüne yapılar eklendi. Kemer sistemli çatılar sayesinde evler yüz yılı aşkın süredir ayakta.
Manastır Vadisi
Yüksek kayalar arasında akan bir dere, söğütler ve yirmi sekiz kaya oyma kilise, şapel ve yeraltı mekânıyla "küçük bir Ihlara" görünümünde. Dördüncü yüzyılda bölgede yaşayan din bilgini Gregorius Theologos'la anılan vadi, ilk manastır yaşamının izlerini taşıyor. Güzelyurt'la aynı gün gezebileceğin sakin bir rota.
Aksaray merkezinde ve kervan yolunda neler görülür?
Eğri Minare (Kızıl Minare)
Nevşehir Caddesi üzerindeki minare, 1221–1236 yıllarına tarihlenen bir Selçuklu yapısı. Yaklaşık üç derecelik eğikliği nedeniyle Eğri Minare, kırmızı tuğlaları nedeniyle Kızıl Minare deniyor. Otuz metreyi aşan yüksekliği ve doksan iki basamağı var; araştırmacıların genel görüşü, ustasının minareyi bilerek eğik yaptığı yönünde.
Ulu Camii ve Paşa Hamamı
İlk kez Anadolu Selçuklu Sultanı Rükneddin Mesud döneminde yapılan, Karamanoğulları zamanında genişletilen Ulu Camii'nin asıl hazinesi kündekâri tekniğiyle yapılmış abanoz minberi; Anadolu Selçuklularından kalan en eski minberlerden biri. Kesme taştan, altı kubbeli Paşa Hamamı ise şehir merkezinde bugün de işleyen tek tarihî hamam.
Aksaray Müzesi
Selçuklu kümbetlerinden ve peribacalarından esinlenen üç katlı binada, MÖ dokuzuncu binyıldan Selçuklu dönemine uzanan arkeolojik eserler, sikkeler ve etnografik koleksiyonlar sergileniyor. Bölgede bulunan mumyalar da müzede sergileniyor. Güncel saat ve ücreti müzenin resmî sayfasından kontrol et.
Sultanhanı Kervansarayı
Sultanhanı kasabasındaki han, 1229'da Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alaeddin Keykubad tarafından yaptırıldı, 1278'de genişletildi. Geometrik desenlerle bezeli yazlık kısım portalinden uzun bir dehlizle avluya geçiliyor; avlunun ortasında dört kemer üzerine oturan küçük bir mescit var. Valilik bu mescidi Selçuklu süsleme sanatının en güzel örneği olarak anıyor; tonozlarla örtülü kışlık kısmın iç portali de geometrik yıldız geçmeleri ve rozetlerle işlenmiş.
Tarih öncesinin izleri nerede görülür?
Aşıklı Höyük
Günümüzden yaklaşık on bin beş yüz yıl önce kurulan Aşıklı, Orta Anadolu'nun ilk köy yerleşimi. Avcı toplayıcı yaşamı bırakıp yerleşik düzene geçen topluluk, aynı yerde en az otuz kuşak boyunca yaşamış.
Acemhöyük ve Güvercinkayası
Yeşilova'daki Acemhöyük, Akad ve Hitit yazıtlarında adı geçen Puruşhattum kenti olarak biliniyor; Anadolu'nun en büyük höyüklerinden biri ve en parlak dönemini Asur Ticaret Kolonileri Çağı'nda yaşadı. Mamasın Baraj Gölü'ndeki yüksek bir kayalığın üzerindeki Güvercinkayası ise MÖ 5200–4750 yıllarına tarihleniyor ve İç Anadolu'daki "kale kent" türünün bilinen en eski örneği.
Hasandağı ve Tuz Gölü'ne ne zaman gidilir?
Hasandağı ve Nora Antik Kenti
Ihlara'yı biçimlendiren volkanın zirvesi 3268 metre. Helvadere üzerinden ulaşılan dağda, Dağevi'nden başlayan parkur zirveye ortalama altı saatte çıkıyor; zirvede susuz eski bir krater gölü var. Aralık ile nisan arası kayak yapılabiliyor. Dağın eteğindeki Nora Antik Kenti'nde yıkıntı hâlindekilerle birlikte otuz iki kilise yapısı ve yirmi sarnıç tespit edildi.
Tuz Gölü ve flamingolar
Eskil ilçesi tarafında, Tuz Gölü'nün güneyinde her yıl on binlerce flamingo yavrusu kuluçkadan çıkıyor. Halk arasında "allı turna" denen flamingoların Akdeniz havzasında en çok yavru verdiği yer burası. Kuşlara yaklaşma; uzaktan, dürbünle izle.
Aksaray sofrasında neler var?
Coğrafi işaretli tulum kebabı ve Hasan Dağı testi kebabı Aksaray mutfağının en bilinen yemekleri; özel kaplarda pişen Aksaray tava da mutlaka denenmeli. Güzelyurt'a özgü, közde pişen kapak böreği, soğanlama, bamya çorbası, çiğleme ve dolaz ev sofralarının tatları. Tatlıda ince yufkalı incelek, köpük helvası ve şeker böreği öne çıkıyor; Eşmekaya yoğurdu ve beyaz kabak çekirdeği hediyelik olarak alınabilir.
Aksaray kaç günde gezilir?
Üç gün idealdir. Örnek rota:
- Birinci gün Ihlara'dan Selime'ye vadi yürüyüşü; akşamüstü Selime Katedrali.
- İkinci gün sabah Güzelyurt ve Manastır Vadisi; öğleden sonra Eğri Minare, Ulu Camii ve Aksaray Müzesi.
- Üçüncü gün Sultanhanı Kervansarayı ve Aşıklı Höyük; mevsimi uygunsa Hasandağı eteklerinde Nora.
Kapadokya çevresindeki diğer şehirler için Şehir Rotaları sayfasına göz at.
Ne zaman gidilir, nasıl ulaşılır?
Ihlara yürüyüşü için ilkbahar ve sonbahar en uygun dönem; yazın öğle saatlerinde bozkır çok ısındığı için yürüyüşe erken başla. Hasandağı'nda zirve yürüyüşü dört mevsim yapılsa da karsız aylar daha kolaydır; kayak için aralık ile nisan arası uygun. Aksaray'a Ankara, Konya ve Nevşehir yönlerinden kara yoluyla ulaşabilirsin; Ihlara, Güzelyurt, Sultanhanı ve höyükler için araç gerekiyor.
Nelere dikkat etmeli?
- Ören yerlerinin ve müzenin güncel saat ve ücretlerini resmî sayfalarından kontrol et.
- Kiliselerdeki fresklere dokunma ve flaş kullanma; kaya basamaklar kaygan olabilir.
- Ihlara yürüyüşünde yanına su, şapka ve rahat ayakkabı al; parkurdan çıkış noktalarını önceden belirle.
- Hasandağı'na tek başına ve donanımsız çıkma; hava kısa sürede değişebilir.
Sık sorulan sorular
Aksaray kaç günde gezilir?
Ihlara Vadisi yürüyüşü için bir gün, Güzelyurt, Manastır Vadisi ve şehir merkezi için bir gün, Sultanhanı ile Aşıklı Höyük için bir gün ayırırsan üç günde ana noktaları görürsün.
Ihlara Vadisi yürüyüşü ne kadar sürer?
Ihlara'dan Selime'ye uzanan yürüyüş parkuru yaklaşık on dört kilometre ve vadiye farklı noktalardan girip çıkılabiliyor. Kiliselere uğrayarak tamamını yürümek için bütün bir gün ayırman iyi olur.
Aksaray'a ne zaman gidilir?
Ihlara yürüyüşü ve ören yerleri için ilkbahar ile sonbahar en uygun dönemdir. Hasandağı'nda kayak için aralık ile nisan arası uygundur; yazın yürüyüşlere sabah erken başla.
Aksaray'a nasıl ulaşılır?
Aksaray'a Ankara, Konya ve Nevşehir yönlerinden kara yoluyla ulaşabilirsin. Ihlara, Güzelyurt, Sultanhanı ve höyükler şehir merkezinin dışında olduğu için araç gerekir.
Aksaray'da ne yenir?
Coğrafi işaretli tulum kebabı ve Hasan Dağı testi kebabı, Aksaray tava ve Güzelyurt'un kapak böreği öne çıkar. Tatlıda incelek, köpük helvası ve şeker böreğini dene.
Editörlük
Cultvia Editörlüğü imzalı yazılar yayın ilkelerimize göre hazırlanır; her yazının kaynakları sonunda listelenir ve hatalar düzeltme politikamıza göre düzeltilir.
Son güncelleme:
Ne değişti?
- : İlk yayın
Kaynaklar
- Gör Aksaray — Go Türkiye (Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı)
- Ihlara Vadisi — T.C. Aksaray Valiliği
- Sultanhanı Kervansarayı — T.C. Aksaray Valiliği
- Hasandağı Tırmanış — T.C. Aksaray Valiliği
Hata bildir
Yanlış bilgi, hesaplama hatası ya da teknik bir sorun mu gördün? Kısaca yaz, editörlerimiz inceleyip sayfayı düzeltsin.