Ardahan'da ilk durağın, kışın üzeri buz tutan ve buzda delik açılarak balık tutulan Çıldır Gölü olsun; hemen yakındaki kanyonun kenarında yükselen Şeytan Kalesi, ilin en etkileyici manzarasını sunar. Şehir merkezinde Ardahan Kalesi ile taş konaklar, kışın Yalnızçam'ın kristal karı ve yazın çiçeklerle dolan yaylalar Ardahan'ı yılın her döneminde ayrı bir rota yapar.
Ardahan'da ilk kez gidenler merkezde nereleri görmeli?
Ardahan, Kura Nehri'nin yukarı vadisine kurulmuş, yüksek ve serin bir kent. Merkezdeki tarihî yapılar birbirine yakın; bir yarım günü yürüyerek geçirebilirsin. Taş işçiliğine dikkat et: buradaki konaklar Kars ve Kafkasya'nın sivil mimarisiyle akraba.
Ardahan Kalesi
Yapım tarihi kesin olarak bilinmeyen kale, Selçuklu mimarisinin izlerini taşıyor ve on altıncı yüzyılda Kanuni Sultan Süleyman'ın emriyle kapsamlı bir onarım görmüş. Dikdörtgen planlı surları yedi yüz kırk beş metre boyunca uzanıyor; kare tabanlı ve çokgen planlı çok sayıda kule duvarları destekliyor. Kazılar, bölgenin tarih boyunca farklı krallıkların eline geçtiğini gösteriyor. Surların çevresinde dolaşırken kulelerin ritmine bak.
Mevlit Efendi Camii
Kalenin yaklaşık iki yüz metre doğusundaki caminin giriş kapısındaki kitabe, yapının 1701'de inşa edildiğini söylüyor. Kale ziyaretinin ardından kısa bir yürüyüşle ulaşabileceğin, sade ve ölçülü bir yapı.
Dursun Soylu Konağı ve Hamşioğlu Rasim Bey Konağı
On dokuzuncu yüzyılın sonunda yapılan Dursun Soylu Konağı iki katlı, eğimli piramidal bir çatıyla örtülü ve tamamen düzgün blok taşlardan örülmüş. Kapı ve pencere düzeni Kars ve Kafkasya'daki konaklarla benzerlik gösteriyor. Hamşioğlu Rasim Bey Konağı ise Baltık mimarisindeki gibi birbirine açılan oda ve salonlardan oluşuyor; giriş kapısının üzerinde 1911 tarihli Osmanlıca bir kitabe var.
Çıldır Gölü çevresinde neler görülür?
İlin en çok ziyaret edilen köşesi Çıldır ilçesi. Göl, kale, kanyon ve antik kitabeler aynı günün içine sığıyor; yalnızca mesafeler uzun, yanına sıcak bir şeyler al.
Çıldır Gölü
Akbaba ve Kısır dağları arasındaki tektonik bir çöküntüde, deniz seviyesinden yaklaşık iki bin metre yükseklikte yer alan göl, Doğu Anadolu'nun en büyük tatlı su göllerinden. Kasım sonuna doğru donuyor, buz kalınlığı bir metreyi aşıyor ve balıkçılar buzu delerek ağ atıyor. Gölde irili ufaklı dört ada var; angut kuşu ve Van Gölü martısının mevsimlik yolculuklarında konakladığı göl, kuş gözlemcilerinin de uğrak yeri. Kış ziyaretinde buzun üzerine yalnızca yerel rehberlerin gösterdiği güvenli noktalarda çık.
Akçakale Adası
Gölün en büyük adası, birinci derece arkeolojik sit alanı. Üzerindeki kalıntıların geçmişinin on bin yıla uzandığı tahmin ediliyor; adada bir kale kalıntısı da bulunuyor. Yazın ada, kuşların ürediği küçük bir cennete dönüşüyor.
Şeytan Kalesi
Çıldır'a bağlı, eski adı Rabat olan Yıldırımtepe köyünün yakınında, üç yanı uçurum olan kayalık bir tepede yükseliyor. Valiliğin anlatımına göre kaleye yalnızca bir yönden ulaşılabildiği ve ele geçirilmesi çok zor olduğu için halk arasında bu adı almış. Deniz seviyesinden bin dokuz yüz on metre yükseklikteki kalenin üç kulesinden biri sağlam durumda; aşağı kısımda on dördüncü yüzyılda yapılmış tek nefli bir kilisenin duvarları, bir sarnıç ve dereye inen basamaklar görülüyor. Kalenin yanındaki seyir tepesine araçla, oradan da patikayla ulaşılıyor; gece aydınlatıldığı için akşamüstü gitmeyi düşünebilirsin.
Taşköprü Kitabeleri
Çıldır ilçe merkezinin yaklaşık otuz kilometre güneyindeki Taşköprü köyünde, büyük bir kayanın üzerinde duran kitabeler bölgenin en eski yazılı belgesi sayılıyor. Urartu krallarından II. Sarduri'ye ait olduğu tahmin ediliyor.
Kaleler ve kaya yerleşimleri nerede?
Ardahan'ın vadilerine dağılmış onlarca kale ve mağara yerleşimi var. Hepsine ulaşmak kolay değil; aşağıdakiler en çok anılanlar.
Ortakent (Büyük Nakala) Mağaraları
Hanak ilçesinde, Kura Vadisi'nin kayalıklarına oyulmuş çok sayıda mağara yerleşimi ve büyük bir kaya kilisesinden oluşuyor. Kaynaklar, bu grubun Yontma Taş Çağı'ndan izler taşıdığını belirtiyor.
Kinzi ve Cancak kaleleri
Kinzi Kalesi, şehrin yaklaşık otuz kilometre batısında, Bülbülan Yaylası'nın güneydoğusunda. Posof'taki Cancak Kalesi ise üç yanı vadiyle çevrili sivri bir tepeye kurulmuş. İkisi de yayla gezisiyle birleştirilebilecek, manzarası güçlü duraklar.
Kışın ve yazın Ardahan'da ne yapılır?
Yalnızçam Kayak Merkezi
Şehre yakın kayak merkezinde en uzunu dört kilometre olan pistler ve kapalı kabinli bir telesiyej var. Burada yağan kar, Go Türkiye'ye göre dünyada yalnızca Alpler'de ve Sarıkamış'ta görülen kristal kar özelliğini taşıyor.
Aktaş Gölü
Büyük kısmı komşu Gürcistan'da kalan göller yöresinin parçası olan tektonik bir göl. Ak pelikan ve kadife ördeğin kuluçkaya yattığı ender alanlardan; dürbününü unutma.
Ardahan sofrasında neler var?
Ardahan mutfağı uzun ve sert kışlara göre şekillenmiş. Isırganla, kavılca bulguruyla ve sütle pişen Ardahan çorbası (cincar çorbası) ilin imzası. Kavılca, Ardahan ve Kars çevresinde yetiştirilen, genetiği büyük ölçüde değişmeden gelmiş çok eski bir buğday. Hamur işlerinden kete, katmer, pişi, feselli ve gevreği, sıcak bir öğün için helle aşını dene. Dönüşte Göle kaşarı, Hanak tel peyniri, Posof fasulyesi ve Kafkas arısının gen merkezi sayılan yaylalardan gelen çiçek balı al.
Ardahan kaç günde gezilir?
İki gün idealdir. Örnek rota:
- Birinci gün sabah Ardahan Kalesi, Mevlit Efendi Camii ve konaklar; öğleden sonra Çıldır'a geçip göl kıyısı ve Akçakale Adası.
- İkinci gün Şeytan Kalesi ve Taşköprü Kitabeleri; dönüşte Hanak'ta Ortakent Mağaraları.
- Kışın bir gün Yalnızçam'a, yazın Posof ya da Bülbülan yaylalarına ayır.
Doğu Anadolu'daki başka rotalar için Şehir Rotaları sayfasına göz at.
Ne zaman gidilir, nasıl ulaşılır?
Göller, yaylalar ve kaleler için haziran ile eylül arası en rahat dönem. Buz tutmuş Çıldır Gölü'nü ve kayağı görmek istiyorsan aralıkla mart arasını seç. Ardahan'a kara yoluyla Kars, Artvin ve Erzurum yönlerinden ulaşılıyor; hava yolunu tercih edersen komşu illerdeki havalimanlarından yolculuğuna karayoluyla devam edersin. Çıldır, Hanak ve Posof için araç gerekir.
Nelere dikkat etmeli?
- Kış çok sert geçer; zincir, kat kat giysi ve sıcak içecek olmadan uzun yollara çıkma.
- Buz üzerindeki balıkçılık alanlarına izinsiz ve tek başına girme.
- Kalelere çıkan patikalar dik ve yer yer kaygan; sağlam ayakkabı giy.
- Kuş üreme döneminde göl kıyılarındaki sazlıklara yaklaşma.
- Ziyaret saatleri olan yapılarda güncel bilgiyi resmî sayfalardan kontrol et.
Sık sorulan sorular
Ardahan kaç günde gezilir?
Merkez ve Çıldır Gölü için bir gün, Şeytan Kalesi, Taşköprü Kitabeleri ve Hanak'taki mağaralar için bir gün ayırırsan iki günde ana noktaları görürsün. Kayak ya da yayla için bir gün daha ekleyebilirsin.
Çıldır Gölü ne zaman donar?
Çıldır Gölü kasım ayının sonlarına doğru donar ve buz kalınlığı bir metreyi aşar. Kış boyunca buz delinerek balık tutulur; buz üzerine yalnızca yerel rehberlerin gösterdiği güvenli noktalarda çık.
Ardahan'a ne zaman gidilir?
Göller, yaylalar ve kaleler için haziran ile eylül arası en uygun dönemdir. Buz tutmuş göl ve Yalnızçam'da kayak için aralık ile mart arası tercih edilir.
Ardahan'a nasıl ulaşılır?
Ardahan'a kara yoluyla Kars, Artvin ve Erzurum yönlerinden ulaşılır. Hava yolunu tercih edersen komşu illerdeki havalimanlarından kara yoluyla devam edersin; Çıldır, Hanak ve Posof için araç gerekir.
Ardahan'da ne yenir?
Isırgan, kavılca bulguru ve sütle yapılan Ardahan çorbası, kete, katmer, feselli ve helle aşı öne çıkar. Göle kaşarı, Hanak tel peyniri, Posof fasulyesi ve Ardahan çiçek balı ilin bilinen ürünleridir.
Editörlük
Cultvia Editörlüğü imzalı yazılar yayın ilkelerimize göre hazırlanır; her yazının kaynakları sonunda listelenir ve hatalar düzeltme politikamıza göre düzeltilir.
Son güncelleme:
Ne değişti?
- : İlk yayın
Kaynaklar
- Gör Ardahan — Go Türkiye (Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı)
- Şeytan Kalesi — T.C. Ardahan Valiliği
- Yalnızçam Kayak Sporları Merkezi — T.C. Ardahan Valiliği
- Taste Local Flavors of Ardahan — Go Türkiye (Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı)
Hata bildir
Yanlış bilgi, hesaplama hatası ya da teknik bir sorun mu gördün? Kısaca yaz, editörlerimiz inceleyip sayfayı düzeltsin.
