İçeriğe geç
EN

Artvin'de gezilecek yerler: Gürcü kiliseleri, Karagöl ve Kaçkarlar

Livane Kalesi'nden İşhan ve Barhal kiliselerine, Borçka Karagöl'den UNESCO biyosfer rezervi Camili'ye ve Laz böreğine: dört günlük Artvin rotası.

Yazan Cultvia Editörlüğü5 dk okuma
Artvin'de ormanlarla çevrili turkuaz renkli bir göl
Temsili görsel · Fotoğraf: yusufk53 / Pixabay

Artvin'de ilk gün Çoruh kıyısındaki Livane Kalesi'ni ve eski konaklarını gör, ertesi günleri vadilerin içine saklanmış Orta Çağ kiliselerine ve göllere ayır. Borçka Karagöl, UNESCO'nun biyosfer rezervi ilan ettiği Camili Havzası, Hatila Vadisi ve Kaçkar Dağları bu ilin asıl vitrini. Artvin'i acele etmeden, virajlı yollarda mola vere vere gezmek gerekir; en az üç gün ayır.

Artvin şehir merkezinde ve yakınında neler görülür?

Şehir derin bir vadi çanağının yamacına kurulu; merkezdeki duraklar az ama hepsi kentin karakterini anlatıyor.

Artvin (Livane) Kalesi

Çayağzı Mahallesi'nde, Çoruh Nehri'nin kıyısında şehre girişi denetleyen küçük ama sarp bir kale. Kaynaklara göre Bagratlı Kralı Büyük Oşet tarafından 937'de yaptırıldı, eski adı Livane. İçinde sarnıç ve şapel kalıntıları var. Kaleyi en iyi, şehre inen yoldan Çoruh'un üstünde yükselirken görürsün.

Artvin Kültür Evi

Orta Mahalle'deki bahçeli konak, ocak taşındaki yazıya göre 1799'da yaptırıldı. Ocağın iki yanına işlenen servi ağacı motifleri, Osmanlı zanaatkârlarının çiniden mezar taşına kadar her yerde kullandığı "hayat ağacı" geleneğinin güzel bir örneği. Taş ve ahşap işçiliğine yakından bakmak için ocağın önünde biraz oyalan.

Kafkasör Yaylası ve Atabarı

Şehir merkezine sekiz kilometre uzaklıktaki Kafkasör, ormanın ortasında bungalov evleri olan bir yayla; kent ormanında yürüyüş için ideal. Her yıl haziranın son haftasında düzenlenen Kafkasör Yaylası Festival ve Spor Şenlikleri'nde boğa güreşleri en çok ilgi gören etkinlik. Sekiz kilometre daha yukarıdaki Atabarı'da ise telesiyejli bir kayak merkezi bulunuyor.

Hatila Vadisi Milli Parkı

Şehre çok yakın bu dar ve derin vadide Akdeniz ile Karadeniz bitki örtüsü yan yana yaşıyor. Ayı, geyik, tilki ve kartal gibi türlere ev sahipliği yapan vadide, ahşap ayaklar üzerine kurulmuş özel kovanları da göreceksin; Artvin balının hikâyesi biraz da buradan başlıyor.

Gürcü kiliseleri rotası nasıl gezilir?

Orta Çağ boyunca Gürcü krallıklarının egemenliğindeki Artvin, bu dönemin kiliseleri ve manastırları için Türkiye'nin en zengin bölgelerinden biri. Yapılar birbirinden uzak ve dağ yollarının sonunda; rotayı Yusufeli ve Şavşat olarak iki ayrı güne bölmek en rahatı.

İşhan Kilisesi

Bölgenin en görkemli yapısı. Kaynaklarda geçen bir el yazmasına göre yapımına 955'te başlandı ve 1027'de tamamlandı; yaklaşık otuz beş metre uzunluğundaki kubbeli bazilika, güneybatısındaki Meryem Ana Şapeli ile birlikte görülmeli. Cephedeki taş süslemeleri incelemek için öğleden sonra ışığını bekle.

Barhal Kilisesi

Yusufeli'nin otuz kilometre uzağındaki Altıparmak köyünde, Vaftizci Yahya'ya adanmış üç nefli bir bazilika. Gri, düzgün kesilmiş taşlarla örülen cepheleri kör kemerlerle hareketlendirilmiş; çevresindeki ahşap evler ve dere sesiyle birlikte rotanın en huzurlu durağı. Restorasyon dönemlerinde kapalı olabildiği için ziyaret öncesi resmî sayfadan açık olup olmadığını kontrol et.

Dört Kilise (Tekkale)

Tekkale köyünden yedi kilometre sonra, mezra yolunun üzerindeki manastır kilise, yemekhane, seminer odası ve ayrı bir şapelden oluşuyor. Dört ayrı yapıdan oluştuğu için yüzyıllardır "Dört Kilise" diye anılıyor. Bölgedeki Orta Çağ manastır düzenini en iyi yansıtan yer olarak kabul ediliyor.

Dolishane (Hamamlı) Kilisesi

Artvin–Şavşat yolunun yirminci kilometresinden ayrılan kısa bir yolla ulaşılan Hamamlı köyünde. Kitabesine göre Bagratlı Kralı Sumbath döneminde yapıldı. Dış cephede, ayakta duran bir kralın iki eliyle kilisenin maketini sunduğu kabartma ve karşılıklı melek figürleri seni bekliyor.

Porta (Pırnallı) Manastırı

Merkeze bağlı Pırnallı köyünde, iki vadinin arasındaki bir sırtta. Kilise, şapel, çeşme ve çan kulesinden oluşan manastır 16. yüzyılın sonunda terk edildi; çevresindeki mezra evleriyle Orta Çağ yerleşim düzenini hâlâ okuyabiliyorsun.

Ortacalar Çifte Köprü

Arhavi'deki Ortacalar köyüne yakın, 8. yüzyılda yapıldığı tahmin edilen iki tek gözlü taş köprü birbirine dik konumda duruyor. Eğimli sırtlarıyla fotoğrafta resim gibi görünürler; dereye inen patikada dikkatli yürü.

Göller, kanyonlar ve biyosfer rezervi

Artvin'i diğer Karadeniz illerinden ayıran, ormanın içine gömülü göller ve hâlâ ahşap mimarisini koruyan köyler.

Borçka Karagöl

Artvin'de "Karagöl" adını taşıyan iki heyelan gölü var; ulaşımı daha kolay olanı Borçka'daki. Sık ormanla çevrili, durgun ve koyu renkli suyu sabah sisinde bambaşka görünür. Şavşat tarafındaki öbür Karagöl'ü ise Şavşat rotasına ekleyebilirsin.

Camili (Maçahel) Biyosfer Rezervi

Borçka'ya kırk beş kilometre uzaklıkta, Gürcistan sınırındaki Camili Havzası, Türkiye'nin ilk biyosfer rezervi olarak UNESCO'nun İnsan ve Biyosfer Programı'nda yer alıyor. Saf Kafkas arı ırkının yaşadığı havza, süzülerek uçan yırtıcı kuşların önemli geçiş yollarından birinin üzerinde. Havzada altı köy bulunuyor; köylerin gündelik hayatına saygı göstererek gez.

Cehennem Deresi Kanyonu

Ardanuç ilçe merkezinin yedi kilometre kuzeybatısındaki kanyon yaklaşık beş yüz metre uzunluğunda; bazı yerlerde genişliği bir iki metreye kadar daralıyor. Taşlı ve dik patikalarla ulaşılan zorlu bir parkur; ilkbaharda yeşile bürünen duvarlarını görmek için sağlam ayakkabı şart.

Madenköy (Şavşat)

Eski adıyla Bazgiret, üç yanı kaya ve ormanla çevrili bir vadide. Köyün bütün sivil yapıları ahşap ve gelenekler hâlâ yaşıyor; köy evlerinden serenderlere kadar ahşaptan yapılan Artvin'in "orman yurdu" mimarisini yerinde görmek için iyi bir durak.

Kaçkarlar'a çıkmak isteyenler neyi bilmeli?

Kaçkar Dağları'nın en yüksek noktası 3.932 metre; buzulları, gölleri ve yaylalarıyla dağcıların gözdesi. Yusufeli'den araçla Hevek (Yaylalar) köyüne, oradan Olgunlar mahallesine ulaşılıyor; zirveye en yakın kamp yeri 2.860 metredeki Dilberdüzü. Valiliğin uyarısı açık: Dilberdüzü'nden sonra rehbersiz çıkmak tehlikeli, sis aniden bastırabiliyor. Yaz tırmanışları için haziran ile eylül arası en uygun dönem.

Artvin sofrasında ne yenir?

Artvin mutfağında Karadeniz, Anadolu ve Gürcü mutfaklarının izleri bir arada. Coğrafi işaretli Hopa Laz böreği, yufka katları arasına konan sütlü ve yumurtalı bir karışımla pişirilip üzerine karabiber serpilerek yenir. Yine coğrafi işaretli puçuko, güneşte kurutulan taze fasulyeyle yapılan bir kış yemeği. Isırgan otundan çinçar çorbası, pazıdan çarğala ve yoğurtla tereyağı dökülen silor da denemen gerekenler arasında. Dönüşte Maçahel balı almayı unutma.

Artvin kaç günde gezilir?

Üç ile dört gün idealdir. Örnek rota:

  1. Birinci gün: Livane Kalesi, Kültür Evi, öğleden sonra Hatila Vadisi ve akşam Kafkasör.
  2. İkinci gün: Yusufeli tarafında İşhan, Dört Kilise ve Barhal.
  3. Üçüncü gün: Dolishane ve Porta, ardından Şavşat ve Madenköy.
  4. Dördüncü gün: Borçka Karagöl ve Camili; vaktin kalırsa Ortacalar köprüleri.

Doğu Karadeniz'deki öteki duraklar için Şehir Rotaları sayfasına göz at.

Ne zaman gidilir, nasıl ulaşılır?

Yaylalar, kiliseler ve göller için mayıs ile ekim arası en rahat dönem; haziran sonunda Kafkasör şenlikleri, yaz aylarında da köylerin yayla şenlikleri var. Kış, Atabarı'da kayak için uygun ama dağ yolları zorlaşır. Artvin'e kara yoluyla ulaşılır; en yakın havalimanları komşu illerde. İlçeler ve köyler arasında araçla dolaşmak en pratik yol.

Nelere dikkat etmeli?

  • Yusufeli'de baraj nedeniyle yerleşimler ve yollar değişti; kilise rotasına çıkmadan güncel yol durumunu öğren.
  • Dağ yolları dar ve virajlı; yağmurdan sonra heyelan uyarılarını takip et.
  • Kaçkarlar'da ve Cehennem Deresi'nde yalnız yürüme, yanına rehber al.
  • Müze ve tarihî yapıların güncel ziyaret saatlerini resmî kaynaklardan kontrol et.

Paylaş

Sık sorulan sorular

Artvin kaç günde gezilir?

Şehir merkezi ve Hatila Vadisi için bir gün, Yusufeli ve Şavşat'taki kiliseler için iki gün, Borçka Karagöl ile Camili için bir gün ayırırsan dört günde rahat gezersin.

Artvin'e ne zaman gidilir?

Yaylalar, göller ve kilise rotası için mayıs ile ekim arası en uygun dönemdir. Kaçkarlar'da yaz tırmanışları için haziran ile eylül arası öneriliyor; kışın Atabarı'da kayak yapılabilir.

Artvin'e nasıl ulaşılır?

Artvin'e kara yoluyla ulaşılır; en yakın havalimanları komşu illerdedir. Kiliseler ve göller dağınık olduğundan bölgeyi araçla gezmek en pratik yoldur.

Artvin'deki Gürcü kiliseleri nerede?

İşhan, Barhal ve Dört Kilise Yusufeli tarafında; Dolishane ve Porta Manastırı Artvin–Şavşat hattında yer alır. Yapılar dağ yollarının sonunda olduğu için rotayı iki güne bölmek iyi olur.

Artvin'de ne yenir?

Coğrafi işaretli Hopa Laz böreği ve puçuko, ısırgan otundan çinçar çorbası, pazıdan çarğala ve yoğurtlu silor öne çıkar. Camili'nin Maçahel balı da yöre ürünleri arasında.

Cultvia Editörlüğü

Editörlük

Cultvia Editörlüğü imzalı yazılar yayın ilkelerimize göre hazırlanır; her yazının kaynakları sonunda listelenir ve hatalar düzeltme politikamıza göre düzeltilir.

#gezi#karadeniz#artvin#kaçkar dağları#camili

Son güncelleme:

Ne değişti?
  1. : İlk yayın

Kaynaklar

  1. Kaçkar Yaylası ve Kaçkar Dağları Turizm Merkezi — T.C. Artvin Valiliği
  2. Artvin'de Görülecek Yerler — Go Türkiye (Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı)
  3. Camili Biyosfer Rezerv Alanı — Kültür Portalı – T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
  4. Artvin'in Lezzetleri — Go Türkiye (Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı)
İşine yaradı mı?
Hata bildir

Yanlış bilgi, hesaplama hatası ya da teknik bir sorun mu gördün? Kısaca yaz, editörlerimiz inceleyip sayfayı düzeltsin.

Bildirimle birlikte sayfa adresi ve tarayıcı bilgisi kaydedilir. E-posta adresin yalnızca cevap için kullanılır, üçüncü kişilerle paylaşılmaz ve iş bitince silinir.

Sıradaki

Tablolarla ve avizeyle süslü bir sanat galerisi salonuŞehir RotalarıPera Müzesi'nde Kasım'da ne var? Caz, okuma akşamı ve atölye13 Kasım 2026 · 2 dk okuma
Oku bölümünden