Aydın'da önce UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndeki Afrodisias'ı, sonra Büyük Menderes deltasında birbirine yakın duran Priene, Milet ve Didyma'yı gör. Bu dört antik kent, ili Anadolu'nun en yoğun arkeoloji rotalarından biri yapıyor; kıyıda Kuşadası ve Dilek Yarımadası, iç kesimde kanyonlar ve yaylalar rotayı tamamlıyor. Menderes Ovası'nın incir ve zeytin bahçeleri arasından geçen yollar da yolculuğun bir parçası.
Aydın'da hangi antik kentler mutlaka görülmeli?
Aydın'ı gezmenin en iyi yolu, Büyük Menderes Nehri'ni izlemek. Nehrin yüzyıllar boyunca taşıdığı alüvyon, bir zamanlar liman olan kentleri bugün denizden kilometrelerce içeride bıraktı; bu yüzden antik kentlerin her biri ayrı bir zaman katmanını anlatır.
Afrodisias
Karacasu'ya bağlı Geyre Mahallesi'nde, Dandalaz Çayı'nın bereketli vadisinde, denizden altı yüz metre kadar yüksekteki bir platoda. Adını Afrodit kültünden alan kentin asıl zenginliği, yakınındaki Babadağ eteklerinde bulunan mermer ocaklarıydı; bu sayede heykelleri bütün Akdeniz'e ulaşan bir heykeltıraşlık okulu doğdu. Afrodisias, antik mermer ocaklarıyla birlikte 2017'de UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne girdi. Havuzlu agora, tiyatro ve antik dünyanın en iyi korunmuş stadyumlarından biri için en az yarım gün ayır.
Priene
Söke'nin on beş kilometre güneybatısında, Samsun Dağı'nın (Mykale) güney yamacındaki sarp bir kayalıkta. Kent, MÖ 4. yüzyılın ortasında Miletli Hippodamos'un ızgara planına göre yeniden kuruldu ve antik çağın en iyi korunmuş şehir planlaması örneği sayılıyor. Athena Tapınağı'nın sütunları, bouleuterion adı verilen küçük ama etkileyici toplantı salonu ve iyi korunmuş evleri yüzünden "Anadolu'nun Pompeii'si" diye anılıyor. Priene Arkeolojik Alanı 2018'de UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alındı.
Milet
Thales, Anaksimandros ve Anaksimenes gibi ilk filozofların ve şehir plancısı Hippodamos'un kenti. Tepesine sonradan kale oturtulan büyük tiyatro, iyi korunmuş Faustina Hamamı ve agoraların izleri bugün de görülebiliyor. Ören yerinin hemen yanındaki müzede buluntulara bakmayı unutma.
Balat İlyas Bey Camii
Milet'in yanındaki Balat köyünde, 1404 civarında yapılan cami Milet'in mermer bloklarıyla inşa edildi. Sivri kemerli taş kapısı ve mermer kaplı iç mekânı, Beylikler dönemi taş işçiliğinin zarif bir örneği.
Didyma Apollon Tapınağı
Didim'in merkezinde, antik çağın ünlü kehanet merkezi Didyma'nın kutsal alanında. İon düzeninde yapılmış en büyük tapınaklardan biri; antik yazarlara göre o kadar büyüktü ki çatısı hiç örtülemedi. Dev sütun kaideleri arasında yürürken ölçeğini ancak yerinde kavrayabilirsin.
Tralleis
Aydın şehir merkezindeki antik kent, Ayasofya'nın mimarlarından Anthemios'un ve hekim Aleksandros'un yurdu. Halkın "Üçgözler" dediği kemerli gymnasium kalıntısı ilin simgesi. Tralleis yakınlarında bulunan Seikilos mezar taşı, sözleri ve notalarıyla eksiksiz günümüze ulaşan bilinen en erken şarkıyı taşıyor.
Magnesia
Germencik'teki kent, Priene, Efes ve Tralleis üçgeninin ortasında önemli bir ticaret durağıydı. Bugünkü ününü, Roma mimarlık yazarı Vitruvius'un da övdüğü mimar Hermogenes'e ve onun tasarladığı Artemis kutsal alanına borçlu.
Alinda
Karpuzlu'da, oldukça iyi korunmuş surlarla çevrili bir Karia kenti. Agoranın güneyindeki üç katlı pazar yapısı Anadolu'da az rastlanan bir örnek; yamaçtaki tiyatrodan ovaya bakan manzara yolculuğa değer.
Kıyıda ve doğada nereler var?
Kuşadası ve Güvercinada Kalesi
Kuşadası, adını liman ağzındaki Güvercin Adası'ndan alır. Ada üzerindeki kale, doğal bir kayalığa taş ve tuğlayla kurulmuş; Evliya Çelebi 1671'de buraya geldiğinde adaya her yıl yüz bin kuşun geldiğini yazmış. Akşamüstü kaleye uzanan yolda yürüyüp körfezi izlemek güzel bir kapanış olur.
Dilek Yarımadası–Büyük Menderes Deltası Milli Parkı
Kuşadası, Söke ve Didim arasındaki milli park, makinin Türkiye'deki en iyi örneklerini ve yüzlerce kuş türünü barındırıyor. Avrupa Konseyi tarafından biyogenetik rezerv alanı kabul edilen yarımadada koylar, yürüyüş ve bisiklet yolları var. Girişin yakınındaki Zeus Mağarası'nın serin, berrak suyuna da uğra.
Bafa Gölü ve Beşparmak Dağları
Aydın ile Muğla sınırındaki Bafa, Ege Bölgesi'nin en büyük gölü; kıyısındaki Herakleia kalıntıları ve antik adıyla Latmos olan Beşparmak Dağları'nın tuhaf kaya oluşumlarıyla birlikte düşünülmeli. Göl, su kuşlarının önemli bir kışlama alanı; dürbününü yanına al.
Arapapıştı (İnceğiz) Kanyonu
Bozdoğan'da, Akçay'ın aşındırmasıyla oluşan kanyon altı kilometre uzunluğunda ve yer yer üç yüz seksen metre yüksekliğinde. Kanyonda tekne turları düzenleniyor; patikalardan yürüyerek de gezebilirsin. Çevresinde Roma ve Bizans dönemine ait yerleşim kalıntıları bulunuyor.
Eski Çine Ahmet Gazi Camii
Çine'ye bağlı Eski Çine köyündeki cami, 14. yüzyılın ilk yarısında yapıldı ve Aydın'ın bilinen en eski camisi. Yaklaşık on yedi metre çaplı kubbesiyle döneminin en geniş kubbeli yapılarından biri olduğu için "Ulu Cami" diye de anılıyor.
Paşa Yaylası ve Yenipazar
Şehir merkezine yirmi beş kilometre uzaklıktaki Paşa Yaylası, çam ve ardıç ormanları arasında serin bir kaçış noktası. Doğudaki Yenipazar ise sakin yaşamı, gelenekleri ve mutfak kültürünü koruduğu için Türkiye'nin "yavaş şehir" ağına katılan ilçelerinden biri.
Aydın sofrasında neler var?
Aydın mutfağı zeytinyağlı yemekler, incir, üzüm, narenciye ve Ege'nin balıklarıyla bilinir. Valiliğin yöresel yemekler listesinde tarhana ve kulak çorbası, zeytinyağlı kırlı kızartma, sarmaşık ve kedirgen kavurma, keşkek, tandır kebabı ve et suyuyla hazırlanan paşa böreği öne çıkıyor. Salatalardan börülce teretoru ve turp otu salatası, tatlılardan lokma, zerde ve pelvize tatlısı denemen gerekenler arasında. Yaz başında yol kenarındaki üreticilerden taze incir almak da Aydın'a özgü bir alışkanlık.
Aydın kaç günde gezilir?
Dört gün idealdir. Örnek rota:
- Birinci gün: Kuşadası'nda Güvercinada Kalesi ve Dilek Yarımadası.
- İkinci gün: Priene, Milet, Balat İlyas Bey Camii ve gün batımında Didyma.
- Üçüncü gün: Aydın merkezde Tralleis, ardından Magnesia; akşam Paşa Yaylası.
- Dördüncü gün: Tüm gün Afrodisias; dönüşte Eski Çine ya da Alinda.
Ege'deki öteki şehirler için Şehir Rotaları sayfasına göz at.
Ne zaman gidilir, nasıl ulaşılır?
Antik kentler için nisan–haziran ile eylül–kasım arası en rahat dönem; temmuz ve ağustosta ören yerleri çok sıcak olur. Deniz için yaz ayları ideal. Aydın'a kara yoluyla ve demir yoluyla ulaşılır; komşu ilin havalimanı da yakın. Ören yerleri dağınık olduğu için araçla gezmek en kolay yol; Priene'ye şehir merkezinden toplu taşıma ile de gidilebiliyor.
Nelere dikkat etmeli?
- Ören yerlerinin çoğu gölgesiz; şapka, su ve güneş kremi al, öğle sıcağını müzede geçir.
- Antik kentlerde işaretli yolların dışına çıkma, kalıntılara tırmanma.
- Ören yeri ve müzelerin güncel saat ve ücretlerini resmî sayfalarından kontrol et.
- Bafa Gölü ve delta gibi kuş alanlarında sessiz ol, kuşlara yaklaşma.
Sık sorulan sorular
Aydın kaç günde gezilir?
Kuşadası ve Dilek Yarımadası için bir gün, Priene, Milet ve Didyma için bir gün, Tralleis ve Magnesia için bir gün, Afrodisias için bir gün ayırırsan dört günde rahat gezersin.
Aydın'a ne zaman gidilir?
Antik kentleri gezmek için ilkbahar ve sonbahar en uygun dönemdir. Temmuz ve ağustosta ören yerleri çok sıcak olur; deniz için yaz ayları idealdir.
Aydın'a nasıl ulaşılır?
Aydın'a kara yoluyla ve demir yoluyla ulaşılır, komşu ilin havalimanı da yakındır. Ören yerleri dağınık olduğundan araçla gezmek en kolay yoldur.
Afrodisias UNESCO listesinde mi?
Evet. Afrodisias Antik Kenti, antik mermer ocaklarıyla birlikte 2017'de UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne kaydedildi. Priene ise 2018'den bu yana Geçici Liste'de.
Aydın'da ne yenir?
Paşa böreği, keşkek, tarhana çorbası, kedirgen ve sarmaşık kavurma, zeytinyağlı börülce, lokma ve pelvize tatlısı öne çıkar. Taze ve kuru incir ile zeytin de ilin simge ürünleridir.
Editörlük
Cultvia Editörlüğü imzalı yazılar yayın ilkelerimize göre hazırlanır; her yazının kaynakları sonunda listelenir ve hatalar düzeltme politikamıza göre düzeltilir.
Son güncelleme:
Ne değişti?
- : İlk yayın
Kaynaklar
- Yöresel Yemekler — T.C. Aydın Valiliği
- Afrodisias Antik Kenti — Kültür Portalı – T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
- Priene — Kültür Portalı – T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
- Aydın'da Görülecek Yerler — Go Türkiye (Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı)
Hata bildir
Yanlış bilgi, hesaplama hatası ya da teknik bir sorun mu gördün? Kısaca yaz, editörlerimiz inceleyip sayfayı düzeltsin.
