Bayburt'ta ilk durağın, Çoruh'un üç yandan sardığı kayalık tepedeki Bayburt Kalesi olsun; şehrin tamamını buradan görür, inince hemen önündeki Saat Kulesi ile Ulu Cami'ye yürürsün. Ardından Çoruh Vadisi'ne bakan bir köydeki Baksı Müzesi'ni, ana kayaya oyulmuş Aydıntepe Yeraltı Şehri'ni ve kışın karıyla, yazın serinliğiyle Kop Dağı'nı rotana ekle.
Bayburt'ta ilk kez gidenler merkezde nereleri görmeli?
Bayburt küçük ve yürünebilir bir şehir. Karadeniz kıyısını Basra Körfezi'ne bağlayan eski ticaret yolunun üzerinde kurulmuş; bu geçiş kimliğini kalesinde, hanında ve köprülerinde hâlâ okursun.
Bayburt Kalesi
Şehrin kuzeyindeki yalçın kayalara kurulan kalenin ilk kez kimler tarafından yapıldığı bilinmiyor. Roma, Bizans ve Arap egemenliklerini görmüş, Türk döneminde defalarca onarılmış; burçlardaki yirmi Arapça kitabenin on yedisi Selçuklu döneminde Erzurum Meliki Tuğrul Şah zamanına ait. Selçuklular sur yüzeylerini turkuaz, mor ve yeşil çinilerle süsledikleri için kale bir dönem Çinimaçin Kalesi diye de anılmış. Zamanla yok olan bu çiniler, 2017'de başlayan restorasyonla aslına uygun üretilip yerlerine konuldu. Dede Korkut hikâyelerinde Bamsı Beyrek'in fethetmek için yola çıktığı kale de burası. Kale yolundan aşağı bakarak gün batımını izlemeyi unutma.
Saat Kulesi
Kalenin hemen önünde yükselen kule, şehir merkezinin neredeyse her yerinden görünüyor. Yapımına 1923'te başlanmış, inşaatı bir yıl sürmüş; saati İsviçre'den getirilmiş ve sağlamlığını hâlâ koruyor. Kısa bir fotoğraf molası için iyi bir buluşma noktası.
Ulu Cami
Anadolu Selçuklu Sultanı II. Mesud döneminde, on üçüncü yüzyılın sonu ile on dördüncü yüzyılın başı arasında yaptırıldığı kabul edilen cami, 1970'lerde özgün planına göre yeniden inşa edildi. İlk yapıdan harime açılan iki kapı, mukarnaslı tromplardan birkaçı ve sırlı, desenli tuğlalardan örülmüş minare günümüze ulaştı. Minarenin tuğla işçiliğine yakından bak.
Taşhan
Merkezdeki han, kentin ticaret hafızasını taşıyor. Yapım tarihi kesin bilinmiyor; yazılı kaynaklar on yedinci yüzyılın başında var olduğunu söylüyor. Kesme taş ve tuğladan yapılan kubbeli girişi ve içerideki sivri kemerleriyle eski çarşı dokusunun çerçevesini çiziyor.
Dede Korkut Kümbeti
Halk arasında Ali Baba ya da Korkut Ata Kümbeti diye de anılan yapının, Oğuz destanlarının yarı efsanevi bilgesi Dede Korkut'a ait olduğu düşünülüyor. Bayburt'ta her temmuz Dede Korkut adına uluslararası bir kültür ve sanat şenliği düzenleniyor; tarihleri uyuyorsa gezini şenlikle birleştir.
Çoruh Vadisi boyunca nerelerde durmalı?
Baksı Müzesi
Şehre kırk beş kilometre uzaklıkta, eski adı Baksı olan Bayraktar köyünde, Çoruh Vadisi'ne bakan bir tepede kurulu. Bayburt doğumlu sanatçı ve akademisyen Hüsamettin Koçan'ın düşü olarak 2000'de filizlenen müze, 2010'da açıldı; 2012'de Depo Müze eklendi. Çağdaş sanat ile geleneksel el sanatlarını aynı çatı altında buluşturuyor; sergi salonları, atölyeleri, kütüphanesi ve konukeviyle kırk dönümlük bir alana yayılıyor. Valiliğe göre müze, yöredeki kadınlar ve çocuklar için üretim ve eğitim projeleri de yürütüyor. Güncel saatleri müzenin resmî sayfasından kontrol et.
Korgan Köprüsü
Tarihî İpek Yolu güzergâhında, Çoruh üzerindeki iki gözlü ve sivri kemerli köprü, halk arasında Meliğin Köprüsü diye biliniyor. On üç ile on dördüncü yüzyıllara tarihlenen Selçuklu taş işçiliğini, kısa bir durakta bile görebilirsin.
Pulur Camii ve Medresesi
Demirözü'ne bağlı Pulur'daki (Gökçedere) cami, yazılı kaynaklara göre 1517'de Ferahşat Bey tarafından yaptırıldı; yanındaki medrese yapısı bu tarihî çerçeveyi tamamlıyor. Sessiz ve sade bir köşe; acele etmeden gez.
Demirözü Baraj Gölü ve Büyüktepe Höyüğü
Lori Çayı üzerinde, sulama amacıyla 1996 ile 2003 arasında yapılan barajın geniş su yüzeyi, yürüyüş ve gün batımı için sakin bir mola sunuyor. Büyüktepe Höyüğü'ndeki kazılar ise bölgedeki yerleşimin MÖ 3500'lerde başladığını ve Roma dönemine kadar sürdüğünü gösterdi; İlk Tunç Çağı'na ait el yapımı seramikler bulundu.
Toprağın altında ve dağın tepesinde neler var?
Aydıntepe Yeraltı Şehri
Yüzeyden iki ila beş metre derinde, hiçbir yapı malzemesi kullanılmadan ana kayaya oyulmuş galeriler ve odalardan oluşuyor. Tamamı henüz keşfedilmedi. Kimileri yerin Halde şehrine ait olduğunu, kimileri ilk Hristiyanların sığınağı olduğunu düşünüyor. Galeriler serin; yanına ince bir hırka al.
Kop Dağı Kış Sporları Turizm Merkezi
Kartal Tepesi'nin ardında, iki bin dokuz yüz elli metreden başlayan on ayrı pisti olan merkezde kar aralıkta tutmaya başlıyor ve mayıs sonuna kadar sürüyor. Ardıç ve çiçek kokulu temiz havası, kalabalıktan uzak sakin bir kayak günü vaat ediyor.
Kop Dağı Tarihî Millî Parkı
Bayburt ile Erzurum arasındaki Kop Dağı, 2016'da tarihî millî park statüsü aldı. Birinci Dünya Savaşı'ndan kalan siperler ve anıtlar, doğa yürüyüşüyle birlikte geçmişi okumana imkân veriyor.
Bayburt sofrasında ne yenir?
Bayburt mutfağı yayla ve bozkırın sade ama doyurucu tatlarından oluşuyor. Mercimek, et, soğan, pide ve kıymayla yapılıp sıcak servis edilen galacoş şehrin en özel yemeklerinden. Kavurma, bulgur ve lahanayla pişen ekşi lahana yılın her döneminde yapılıyor. Lor peyniri ve yabani pazıyla (evelik) hazırlanan lor dolması Bayburt'la özdeşleşmiş durumda. Yalancı dolmanın pek çok türü, hafif ve kendine özgü tadıyla süt böreği, zahmetli ama ünlü tel helvası ve bayramlarda misafire ikram edilen bol malzemeli tatlı çorba da sofranın parçaları.
Bayburt kaç günde gezilir?
Merkez ve çevresi için iki gün yeterli; kış aylarında Kop Dağı için bir gün ekle. Örnek rota:
- Birinci gün sabah Bayburt Kalesi, ardından Saat Kulesi, Ulu Cami ve Taşhan; öğleden sonra Dede Korkut Kümbeti ve Korgan Köprüsü.
- İkinci gün sabah Baksı Müzesi; dönüşte Pulur Camii ve Demirözü Baraj Gölü'nde gün batımı.
- Üçüncü gün Aydıntepe Yeraltı Şehri ve Kop Dağı; kışın kayak, yazın millî parkta yürüyüş.
Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu'daki diğer şehirler için Şehir Rotaları sayfasına göz at.
Ne zaman gidilir, nasıl ulaşılır?
Yaz ayları kale, müze ve vadi gezileri için en rahat dönem; Dede Korkut şenliği temmuzda yapılıyor. Kayak için aralık ile mayıs sonu arası uygun. Bayburt'a kara yoluyla ulaşılır; Zigana ve Kop dağlarını aşan yollar şehri Karadeniz kıyısına ve Erzurum'a bağlıyor. Baksı Müzesi, Pulur ve Kop Dağı için araç gerekir.
Nelere dikkat etmeli?
- Müze ve ören yerlerinin güncel saat ve ücretlerini resmî sayfalarından kontrol et.
- Bayburt yüksek rakımlı bir il; yazın bile akşamları serin olur, kat kat giyin.
- Kışın dağ geçitlerinde kar ve buzlanma olabilir; yola çıkmadan hava ve yol durumuna bak.
- Kale çinilerine ve kitabelerine dokunma; tarihî yapılarda işaretli yollardan ayrılma.
Sık sorulan sorular
Bayburt kaç günde gezilir?
Kale, Saat Kulesi, Ulu Cami ve Taşhan için bir gün, Baksı Müzesi, Pulur ve Demirözü için bir gün ayırırsan iki günde ana noktaları görürsün. Aydıntepe Yeraltı Şehri ve Kop Dağı için üçüncü bir gün ekleyebilirsin.
Baksı Müzesi nerede?
Baksı Müzesi, Bayburt'a yaklaşık kırk beş kilometre uzaklıkta, eski adı Baksı olan Bayraktar köyünde, Çoruh Vadisi'ne bakan bir tepede. Oraya araçla gitmen gerekir; güncel ziyaret saatlerini müzenin resmî sayfasından kontrol et.
Bayburt'a ne zaman gidilir?
Kale, müze ve vadi gezileri için yaz ayları en uygun dönemdir; Dede Korkut Kültür ve Sanat Şenlikleri temmuzda yapılır. Kop Dağı'nda kayak için aralık ile mayıs sonu arası uygundur.
Bayburt'a nasıl ulaşılır?
Bayburt'a kara yoluyla ulaşılır; Zigana ve Kop dağlarını aşan yollar şehri Karadeniz kıyısına ve Erzurum'a bağlar. Merkezdeki yapılar yürüme mesafesindedir, çevre için araç gerekir.
Bayburt'ta ne yenir?
Mercimek, et ve pideyle yapılan galacoş, lor peyniri ve evelikle hazırlanan lor dolması, ekşi lahana, süt böreği, tel helvası ve bayramlarda yapılan tatlı çorba öne çıkar.
Editörlük
Cultvia Editörlüğü imzalı yazılar yayın ilkelerimize göre hazırlanır; her yazının kaynakları sonunda listelenir ve hatalar düzeltme politikamıza göre düzeltilir.
Son güncelleme:
Ne değişti?
- : İlk yayın
Kaynaklar
- Gör Bayburt — Go Türkiye (Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı)
- Baksı Müzesi — T.C. Bayburt Valiliği
- Bayburt Kalesi — Kültür Portalı – T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
- Tat Bayburt — Go Türkiye (Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı)
Hata bildir
Yanlış bilgi, hesaplama hatası ya da teknik bir sorun mu gördün? Kısaca yaz, editörlerimiz inceleyip sayfayı düzeltsin.
