Çorum'a gitmenin en güçlü nedeni, Hititlerin başkenti Hattuşa: 1986'dan bu yana UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde olan kentin aslanlı ve sfenksli kapıları, hemen yakındaki Yazılıkaya kaya tapınağı ve Alacahöyük'ün sfenksli kapısı bir günü kolayca doldurur. İkinci günü Hitit eserleriyle dolu Çorum Müzesi'ne, şehrin saat kulesine ve leblebisiyle ünlü çarşısına ayır. Vaktin kalırsa İskilip'e uzanıp on iki saatte pişen İskilip dolmasını dene.
Hattuşa'da neleri kaçırmamalısın?
Boğazkale ilçesindeki Hattuşa geniş bir alana yayılıyor; Kültür Portalı'na göre Hitit İmparatorluğu döneminde kentin çevresi yaklaşık altı kilometrelik bir surla çevriliydi. Kent 1834'te Fransız gezgin Charles Texier tarafından keşfedildi, 1906'da başlayan kazılar burasının Hitit başkenti olduğunu ortaya koydu. Ören yerinde bulunan ve bilinen en eski Hint-Avrupa dilini temsil eden çivi yazılı tablet arşivleri 2001'den bu yana UNESCO'nun Dünya Belleği Listesi'nde; bu tabletlerde Hattuşa'dan "Bin Tanrılı Şehir" diye söz ediliyor.
Aslanlı Kapı, Kral Kapısı ve Sfenksli Kapı
Surlar üzerindeki anıtsal kapılar Hitit taş işçiliğinin en güzel örnekleri arasında. Kentin en yüksek noktasında, surun en güney ucunda Yer Kapı yer alıyor. Kabartmalarla süslü Sfenksli Kapı, Kral Kapısı ve Aslanlı Kapı'da taşların üzerindeki figürlere yakından bak; Hitit ustalarının ayrıntıya verdiği önemi en iyi burada görürsün.
Büyük Tapınak ve Aşağı Şehir
Aşağı Şehir'deki Büyük Tapınak, Fırtına Tanrısı Teşup ile Arinna'nın Güneş Tanrıçası'na adanmıştı. Kentte ortaya çıkarılan devasa tahıl ambarları da Hattuşa'nın ne kadar örgütlü bir başkent olduğunu gösteriyor.
Büyükkale
Kralların yaşadığı saray kompleksi Büyükkale'de, avlularla çevrili konutların, depo yapılarının ve büyük bir kabul salonunun kalıntıları ortaya çıkarıldı. Kentin yönetim merkezini burada hayal etmeye çalış.
Hiyeroglifli Oda ve Nişantepe Yazıtı
Hiyeroglifli Oda'da Büyük Hitit Kralı II. Şuppiluliuma'nın yaptığı işleri anlatan bir yazıt var. Nişantepe'deki kısmen silinmiş yazıt ise Hititlerden kalan en uzun hiyeroglif metni içeriyor.
Yazılıkaya, Alacahöyük ve Şapinuva: Hitit dünyasının öbür köşeleri
Hattuşa ile Alacahöyük kalıntılarını kapsayan alan 1988'de Boğazköy-Alacahöyük Tarihi Milli Parkı ilan edildi. Bu yüzden iki yeri aynı gün içinde, sırayla gezmek mantıklı.
Yazılıkaya Açık Hava Tapınağı
Hattuşa'nın iki kilometre kuzeydoğusunda, yüksek kayalıkların arasına saklanmış bir kutsal alan. Dönemin yeni yıl kutlamalarında kullanıldığı düşünülen tapınağın kaya yüzeylerine tanrı ve tanrıçalar sıra hâlinde işlenmiş. A ve B odaları olarak iki kısımda gezilen alanda, A Odası'nın arka duvarında Fırtına Tanrısı Teşup ile Tanrıça Hepat'ın karşılaşması, karşısında da tapınağın en büyük figürü IV. Tudhaliya yer alıyor.
Boğazköy Müzesi
Boğazkale ilçesindeki yerel müze, Hattuşa kazılarından ve çevreden gelen eserleri sergiliyor. Hitit dönemi ağırlıkta olsa da Kalkolitik, Eski Tunç, Frig, Roma ve Bizans eserleri de var. Ören yerine girmeden önce müzeyi gezmek, gördüklerini anlamlandırmana yardım eder.
Alacahöyük
Çorum'un 45 kilometre güneybatısındaki Alacahöyük, Eski Tunç Çağı ve Hitit döneminde önemli bir kült ve sanat merkeziydi. 1935'te başlayan kazılarda dört kültür katı ortaya çıkarıldı. Kalker bir temel üzerine andezit bloklarla yapılmış, on metre genişliğindeki Sfenksli Kapı alanın simgesi. Eski Tunç Çağı'na ait hanedan mezarları, Hitit kültürüne kaynaklık eden yerli Hatti uygarlığını anlamak için en önemli buluntular arasında. Ören yerindeki Alacahöyük Müzesi'ni de atlama.
Şapinuva
Çorum'un 53 kilometre güneydoğusunda, Çekerek Irmağı çevresindeki Şapinuva, Hititlerin önemli askerî ve dinî merkezlerinden biriydi. Kazılarda sayısı dört bini bulan çivi yazılı tablet ve parçası bulundu; arşivde Hititçenin yanında Hattice, Hurrice ve Akadca metinler de var.
Çorum şehir merkezinde neler var?
Çorum Müzesi
1968'den beri hizmet veren müze, 2003'te tescilli tarihî bir binadaki yeni yerinde ziyarete açıldı. Valilik'in anlatımıyla dört kata yayılan arkeoloji salonunda Alacahöyük, Kuşsaray ve Büyük Güllücek kazılarının Kalkolitik eserleriyle başlayan kronolojik bir sergi var. Alacahöyük'teki Eski Tunç Çağı mezarlarından biri aslına uygun olarak sergileniyor; Yörüklü kazısından çıkan iki kabartmalı vazo, üzerinde çivi yazısı bulunan ve Hitit kralı II. Tuthaliya'ya ait bronz kılıç ile Hattuşa ve Şapinuva'dan gelen mühür baskılı bullalar müzenin en değerli parçaları arasında. Güncel saat ve ücreti müzenin resmî sayfasından kontrol et.
Saat Kulesi ve Ulu Cami
Şehrin merkezindeki minare biçimli saat kulesi 1894'te sarı kesme kum taşından yapıldı. Yakınındaki Ulu Cami, Selçuklu Sultanı III. Alaeddin Keykubad döneminde yapılmış, büyük onarımlarla bugünkü hâlini almış; Mimar Sinan'ın da onardığı yapının abanoz ağacından kündekari tekniğiyle yapılmış minberi Türk-İslam sanatının önemli örneklerinden.
Çorum Kalesi
Şehrin güneyinde ovaya hâkim alçak bir tepedeki kalenin yapım tarihi bilinmiyor; Selçuklu mimari özellikleri taşıyor ve hakkındaki ilk yazılı belgeler 1571 tarihli. Evliya Çelebi de kaleden Selçuklu yapısı olarak söz eder.
İskilip Kalesi
İstanbul'dan Amasya'ya uzanan eski ticaret yolu üzerindeki İskilip'te, üç yanı sarp bir kayalığa kurulan kaleye yalnızca kuzeybatıdan çıkılabiliyor. Kalenin oturduğu kayalığın eteğinde Roma dönemine ait kaya mezarları var.
Çorum'da ne yenir, ne alınır?
Çorum'un simgesi leblebi: odun ateşinde kavrulan leblebinin biberli, şekerli ve çikolatalı çeşitleri var, çarşıdan mutlaka bir paket al. İskilip dolması, Deveci ve Köse dağlarının eteğindeki köylerde düğünlerde dolmacı denen aşçıların yaklaşık on iki saatte pişirdiği bir yemek. Sarımsaklı yoğurt ve tereyağıyla servis edilen Çorum mantısı, düğün ve bayram hazırlıklarında yapılan gül baklava, meşe odunuyla ısıtılan tandırda pişen tandır kebabı ve madımak yemeği de sofranın öne çıkanları. Kargı tulum peyniri ile Osmancık ve Kargı pirinci de yanına alabileceğin yöre ürünleri.
Çorum kaç günde gezilir?
İki gün idealdir. Örnek rota:
- Birinci gün sabah Boğazköy Müzesi ve Hattuşa'nın kapıları, Büyük Tapınak ve Büyükkale.
- Öğleden sonra Yazılıkaya Açık Hava Tapınağı.
- Akşamüstü Alacahöyük ören yeri ve müzesi, ardından Çorum'a dönüş.
- İkinci gün sabah Çorum Müzesi, Ulu Cami, Saat Kulesi ve Çorum Kalesi.
- Öğleden sonra İskilip'e geçip İskilip Kalesi ve öğle yemeğinde İskilip dolması; dönüşte leblebi alışverişi.
Ne zaman gidilir, nasıl ulaşılır?
Hattuşa ve Alacahöyük geniş, açık alanlar olduğu için ilkbahar ve sonbahar en rahat dönem; yaz günlerinde sabah erken saatte başla. Hattuşa, Çorum'a yaklaşık 90 kilometre, Sungurlu'ya 29 kilometre, Alacahöyük ise Çorum'a 45 kilometre uzaklıkta. Üç ören yerini aynı gün gezmek istiyorsan araç kiralamak ya da tura katılmak işini kolaylaştırır.
Nelere dikkat etmeli?
- Hattuşa'da yürüyüş mesafeleri uzun; rahat ayakkabı, şapka ve yeterince su al.
- Kabartmalara ve kapı heykellerine dokunma, işaretli yollardan ayrılma.
- Ören yerlerinin ve müzelerin güncel ziyaret saatlerini ve ücretlerini resmî kaynaklardan kontrol et.
- Camileri ibadet saatleri dışında gez; omuzları ve dizleri örten kıyafet giy.
Diğer tarihî şehir rotaları için Şehir Rotaları sayfasına göz at.
Sık sorulan sorular
Çorum kaç günde gezilir?
İki gün yeterli. Bir günü Hattuşa, Yazılıkaya ve Alacahöyük'e; ikinci günü Çorum Müzesi, şehir merkezi ve İskilip'e ayırabilirsin.
Hattuşa Çorum'a ne kadar uzak?
Hattuşa, Boğazkale ilçesinde, Çorum'a yaklaşık 90 kilometre ve Sungurlu'ya 29 kilometre uzaklıkta. Alacahöyük ise Çorum'un 45 kilometre güneybatısında.
Hattuşa UNESCO listesinde mi?
Evet. Hattuşa 1986'da UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı. Ören yerinde bulunan çivi yazılı tablet arşivleri de 2001'den bu yana UNESCO Dünya Belleği Listesi'nde.
Çorum'a ne zaman gidilir?
Ören yerleri geniş ve açık alanlar olduğu için ilkbahar ve sonbahar en rahat dönemdir. Yazın gidersen gezmeye sabah erken saatlerde başla.
Çorum'da ne yenir?
Leblebi Çorum'un simgesidir. İskilip dolması, Çorum mantısı, gül baklava, tandır kebabı, madımak ve Kargı tulum peyniri de yörenin bilinen lezzetleridir.
Editörlük
Cultvia Editörlüğü imzalı yazılar yayın ilkelerimize göre hazırlanır; her yazının kaynakları sonunda listelenir ve hatalar düzeltme politikamıza göre düzeltilir.
Son güncelleme:
Ne değişti?
- : İlk yayın
Kaynaklar
- Hattuşa — Kültür Portalı – T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
- Çorum Müzesi — T.C. Çorum Valiliği
- Top Things to See in Çorum — Go Türkiye (Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı)
- Taste the Flavors of Çorum — Go Türkiye (Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı)
Hata bildir
Yanlış bilgi, hesaplama hatası ya da teknik bir sorun mu gördün? Kısaca yaz, editörlerimiz inceleyip sayfayı düzeltsin.
