İçeriğe geç
EN

Gümüşhane'de gezilecek yerler: Karaca Mağarası, Santa ve Süleymaniye

Renkli damlataşlarıyla Karaca Mağarası, İpek Yolu'ndaki Eski Gümüşhane, vadilerde Santa ve manastırlar, dört asırlık Örümcek Ormanları ve pestil-köme sofrası.

Yazan Cultvia Editörlüğü4 dk okuma
Işığın süzüldüğü bir mağara girişinde duran bir kişi
Temsili görsel · Fotoğraf: -MayaQ- / Pixabay

Gümüşhane'de ilk durağın, damlataşlarıyla bir yeraltı sarayını andıran Karaca Mağarası ve İpek Yolu üzerindeki eski şehir Süleymaniye Mahallesi olsun. Ardından vadilerin derinindeki taş yerleşimleri Santa Harabeleri ile Krom Vadisi'ni, dört asırlık ladinlerin yükseldiği Örümcek Ormanları'nı gör. Pestil, köme ve kuşburnu da bu dağ şehrinin tadını taşır.

Gümüşhane'yi gümüş mü, yol mu şekillendirdi?

İkisi birden. Şehrin adı, yüzyıllar boyunca işletilen gümüş ve altın madenlerinden geliyor; konumu ise Karadeniz kıyısını Doğu Anadolu'ya bağlayan tarihî İpek Yolu üzerinde. Bu yüzden Gümüşhane'yi gezerken bir yanda maden kasabalarının taş evlerini, öbür yanda yolcuları koruyan kaleleri görürsün.

Süleymaniye Mahallesi (Eski Gümüşhane)

Bugünkü şehrin dört kilometre kadar güneybatısında, gümüş renkli yamaçlara yaslanan Süleymaniye, ilin en eski yerleşim yeri. Doğal ve kentsel sit alanı olarak korunan mahalle, halk arasında hâlâ Eski Gümüşhane diye anılıyor. Taş sokaklarında yürürken şehrin madencilik geçmişini en iyi burada hissedersin.

Sultan Süleyman Han Camii

Süleymaniye'deki caminin, Kanuni Sultan Süleyman'ın Bağdat seferi sırasında verdiği bir emirle yapıldığı biliniyor. Dikdörtgen planlı yapının içi, altı ahşap direğin taşıdığı üç neften oluşuyor. Pek çok onarım geçiren caminin özgün kalan tek parçası, kalın silindirik gövdeli tek şerefeli minaresi.

Gümüşhane Konakları

Geniş bahçeler içinde, taş ve ahşaptan üç katlı yapılan konaklar şehrin ev mimarisini anlatıyor. Dış cepheleri iklime, iç düzenleri gündelik hayata göre biçimlenmiş. Balyemez, Hasan Fehmi Ataç ve Zeki Kadirbeyoğlu konakları restore edilenler arasında; ahşap tavan süslemeleri ve sofaları için içeri girmeye değer.

Mağara ve ormanda nereleri görmelisin?

Gümüşhane'nin doğası iki uçta yaşanır: yerin altındaki renkli salonlar ve Karadeniz'e bakan yamaçlardaki yaşlı ormanlar.

Karaca Mağarası

Torul'a bağlı Cebeli Köyü'nün Karaca Mahallesi'ndeki mağara, şehir merkezine yaklaşık 17 kilometre, deniz seviyesinden 1550 metre yükseklikte. Dolomitik kireç taşının içinde gelişen mağarada sarkıtlar, dikitler, perde damlataşları, mağara incileri ve traverten havuzları var; demir ve magnezyumca zengin su, travertenleri beyazdan laciverde uzanan renklere boyamış. Bir santimetrelik dikitin oluşması on iki yıl sürüyor ve mağaranın yaşının yaklaşık on beş milyon yıl olduğu tahmin ediliyor. 1996'da ziyarete açılan mağaranın güncel saat ve ücretini resmî kaynaklardan kontrol et.

Örümcek Ormanları

İlin kuzeyindeki ormanlık yamaçlarda uzanan alan 1998'de koruma altına alındı. Burada Avrupa ve Kafkasların en boylu, en kalın ladin ve göknarları yetişiyor; ağaçların ortalama yaşı dört yüzü aşıyor ve bazıları tabiat anıtı olarak tescilli. Doğu kayını, sakallı kızılağaç ve porsuk da ormanın sakinleri. Patikalar labirent gibi; yanına su, yağmurluk ve sağlam ayakkabı al.

Çakırgöl

İlin yüksek kesimlerindeki Çakırgöl, kışın kayak merkeziyle, yazın serin havası ve geniş manzarasıyla dört mevsim gidilen bir doğa durağı.

Vadilerdeki taş yerleşimler ve manastırlar nerede?

Gümüşhane'nin en etkileyici yüzü, derin vadilerin içine saklanmış eski köyler ve manastırlar. Çoğuna ulaşmak için araç ve biraz sabır gerekir; dönüş yolunu karanlığa bırakma.

Santa Harabeleri

Şehir merkezine yaklaşık 90 kilometre uzaklıkta, Dumanlı Köyü'nde iki vadi üzerine kurulmuş eski bir yerleşim. Orta Çağ'da başlayan yerleşim, en parlak dönemini 19. yüzyılda yaşadı. Yedi mahalle ve üç yüzü aşkın yapıdan oluşan Santa'da bazı mahallelerin kendi kilisesi var; taş duvarlar ve yamaçlara dağılmış evler, sis indiğinde bambaşka bir havaya bürünüyor.

Krom Vadisi

Tarihî İpek Yolu'nun geçtiği vadide çok sayıda manastır ve kilise, yaklaşık üç asırlık taş yapılar bulunuyor. Bugün ayakta olan kiliselerin çoğu 1461 sonrasında, Osmanlı döneminde yapılmış.

İmera Manastırı

İl merkezine yaklaşık 36 kilometre uzaklıktaki Olucak (İmera) Köyü'nde, yüksek duvarlarla çevrili manastırın 1740'ta yapıldığı kaynaklarda yazılı. Güney cephedeki sivri kemerli pencere alınlıklarında melek ve çift başlı kartal motifleri işlenmiş.

Meryemana Manastırı ve Aydınlar Kilisesi

Torul'daki Büyükçit Köyü vadisinde, Çit Deresi'ne bakan yamaçtaki Meryemana Manastırı da yüksek duvarlı bir avlunun içinde. Yine Torul'daki Atalar Köyü'nde bulunan Aydınlar Kilisesi'nin tavanında ve duvarlarında fresk tekniğinde resimler görülebiliyor.

Sarıçiçek köy odaları

Köy merkezinde birbirine çok yakın iki odanın sarıçam ağacından tavanları, sedirleri, dolapları ve ocakları ilk günkü süslemelerini koruyor. Kıvrık dal ve bitki motifleri barok ve rokoko üslubunda işlenmiş; Anadolu köy mimarisinde pek rastlamadığın bir zarafet.

Kaleler ve antik kentler

Kov Kalesi

Esenyurt Köyü sınırlarında, yöreye hâkim bir tepeciğe kurulan kale, iç ve dış kale olmak üzere iki kısımdan oluşuyor. Burçlarla desteklenmiş, yaklaşık bir buçuk metre kalınlığındaki moloz taş surları hâlâ sağlam; kaya kütlesiyle bütünleşmiş görüntüsü fotoğrafçıların sevdiği bir kare.

Satala Antik Kenti

Kelkit'teki Satala, bir Roma lejyon kampının çevresinde kurulup gelişmiş; yörede 15. Legio Apollinaris armalı tuğla parçaları bulundu. Kalesi, su kemerleri ve kent kalıntıları bugün de görülebiliyor.

Gümüşhane'de ne yenir?

Gümüşhane kuşburnunun gen merkezi sayılıyor; marmelattan çaya kadar her biçimde karşına çıkar. Pestil ve kömenin başkenti de burası, bu yüzden dönüşte çantana yer ayır. Yufkaların sacda pişirilip katlanarak kesildiği siron, soğuk içilen katıklı çorba, aşurelik buğday, kuzu eti ve kuru fasulyeyle yapılan gendirme pilavı, kartol yahnisi, lemis ve erişte tatlısı yöreye özgü tatlar. Kelkit şeker fasulyesi coğrafi işaretli bir üründür.

Gümüşhane kaç günde gezilir?

İki ya da üç gün ayır. Örnek rota:

  1. Birinci gün sabah Karaca Mağarası, öğleden sonra Süleymaniye Mahallesi, Sultan Süleyman Han Camii ve şehirdeki konaklar.
  2. İkinci gün Torul yönünde Meryemana Manastırı ve Aydınlar Kilisesi; dönüşte Kov Kalesi.
  3. Üçüncü gün tam gün Santa Harabeleri ya da ilin kuzeyindeki Örümcek Ormanları.

Karadeniz ve Doğu Anadolu'daki diğer rotalar için Şehir Rotaları sayfasına göz at.

Ne zaman gidilir, nasıl ulaşılır?

Vadiler, yaylalar ve Santa için haziran ile eylül arası en uygun dönem; kışın yüksek köy yolları kardan kapanabilir. Kayak için Çakırgöl'ü kış aylarında planla. Gümüşhane'ye kara yoluyla ulaşılır; çoğu gezgin Trabzon üzerinden gelir. Karaca Mağarası, Gümüşhane-Trabzon karayolundan ayrılan kısa bir yolla ulaşılabilecek kadar yakın.

Nelere dikkat etmeli?

  • Santa, Krom ve manastır yolları dar ve yer yer stabilize; yola çıkmadan hava durumunu ve yolun açık olup olmadığını öğren.
  • Mağarada damlataşlarına dokunma; bir santimetrelik oluşum on iki yılda meydana geliyor.
  • Harabe ve manastırlarda duvarlara tırmanma, yalnızca açık alanlarda gez.
  • Müze ve mağaraların güncel saat ve ücretlerini resmî sayfalarından kontrol et.

Paylaş

Sık sorulan sorular

Gümüşhane kaç günde gezilir?

Karaca Mağarası, Süleymaniye Mahallesi ve konaklar için bir gün, Torul'daki manastırlar ve Kov Kalesi için bir gün ayırırsan iki günde temel rotayı tamamlarsın. Santa Harabeleri ya da Örümcek Ormanları için üçüncü bir gün ekle.

Karaca Mağarası nerede?

Karaca Mağarası, Torul ilçesine bağlı Cebeli Köyü'nün Karaca Mahallesi'ndedir ve şehir merkezine yaklaşık on yedi kilometre uzaklıktadır. Gümüşhane-Trabzon karayolundan ayrılan kısa bir yolla ulaşılır.

Santa Harabeleri'ne nasıl gidilir?

Santa, şehir merkezine yaklaşık doksan kilometre uzaklıktaki Dumanlı Köyü'ndedir. Yolun bir kısmı dar ve dağlık olduğu için kendi aracınla, havanın açık olduğu yaz aylarında gitmen daha rahattır.

Gümüşhane'ye ne zaman gidilir?

Vadiler, manastırlar ve Santa için haziran ile eylül arası en uygun dönemdir. Kış aylarında yüksek köy yolları kapanabilir; kayak için Çakırgöl kış mevsiminde tercih edilir.

Gümüşhane'den ne alınır?

Pestil, köme ve kuşburnu marmelatı en bilinen hediyelerdir. Coğrafi işaretli Kelkit şeker fasulyesi ve sacda pişirilen siron da yöreye özgü ürünler arasındadır.

Cultvia Editörlüğü

Editörlük

Cultvia Editörlüğü imzalı yazılar yayın ilkelerimize göre hazırlanır; her yazının kaynakları sonunda listelenir ve hatalar düzeltme politikamıza göre düzeltilir.

#gezi#karadeniz#gümüşhane#karaca mağarası#santa

Son güncelleme:

Ne değişti?
  1. : İlk yayın

Kaynaklar

  1. Gör Gümüşhane — Go Türkiye (Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı)
  2. Karaca Mağarası — T.C. Gümüşhane Valiliği
  3. Örümcek Ormanları — T.C. Gümüşhane Valiliği
  4. Taste the Flavors of Gümüşhane Guide — Go Türkiye (Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı)
İşine yaradı mı?
Hata bildir

Yanlış bilgi, hesaplama hatası ya da teknik bir sorun mu gördün? Kısaca yaz, editörlerimiz inceleyip sayfayı düzeltsin.

Bildirimle birlikte sayfa adresi ve tarayıcı bilgisi kaydedilir. E-posta adresin yalnızca cevap için kullanılır, üçüncü kişilerle paylaşılmaz ve iş bitince silinir.

Sıradaki

Tablolarla ve avizeyle süslü bir sanat galerisi salonuŞehir RotalarıPera Müzesi'nde Kasım'da ne var? Caz, okuma akşamı ve atölye13 Kasım 2026 · 2 dk okuma
Oku bölümünden