Mardin'de ilk görmen gereken şey, Mezopotamya ovasına bakan yamaca basamak basamak yerleşmiş taş eski şehrin kendisi: Ulu Camii, Zinciriye ve Kasımiye medreseleri, Mardin Müzesi ve dar sokakların üstünden geçen kemerli abbaralar bu dokunun parçası. Şehir dışında Dara antik kenti ile Midyat'ın taş konakları rotayı tamamlar. İki gün, hem eski şehri hem çevresini görmek için iyi bir süre.
Mardin'e ilk kez gidenler nereleri görmeli?
Eski şehir ve abbaralar
Mardin'in asıl müzesi sokaklarıdır. Açık renkli kalker taşından yapılmış evler, yamaca öyle yerleşmiştir ki birinin damı çoğu zaman diğerinin terası olur. Sokakların üstünü örten ve evleri birbirine bağlayan kemerli geçitlere abbara denir; hem gölge hem serinlik sağlar. Ana caddeden yukarı doğru tırmanan merdivenli ara sokaklarda kaybolmak, taş işçiliğini yakından görmenin en iyi yolu.
Ulu Camii
Artuklu döneminde, 12. yüzyılda yapılan Ulu Camii, şehrin en eski ve en tanınmış yapılarından biri. Dilimli kubbesi ve şehrin hemen her noktasından görülen minaresiyle Mardin siluetinin simgesi sayılır. Bugünkü süslemeli silindirik minare 19. yüzyılda yenilenmiştir. Çarşının içinden yürüyerek ulaşılır.
Zinciriye (Sultan İsa) Medresesi
Kalenin hemen altındaki bu medrese, Artuklu hükümdarı Melik İsa adına 1385'te yaptırıldı. Çift avlulu planı, ince taş oymalı taç kapısı ve dilimli kubbeleriyle Mardin taş ustalığının en güzel örneklerinden. Üst avludan bakınca eski şehrin damları ve ova bir arada görünür; gün batımında burada biraz zaman ayır.
Kasımiye Medresesi
Şehrin güneybatısında, biraz aşağıda kalan Kasımiye Medresesi, inşaatı 15. yüzyılda başlayıp yüzyılın sonunda tamamlanan büyük bir yapı. Kesme taş ve tuğlayla yapılmış, iki katlı, revaklı tek avlusu ve büyük eyvanıyla Mardin yapılarının en büyüklerinden. Avludaki havuza ince bir kanalla ulaşan su, ziyaretçilere insan hayatının evrelerine benzetilerek anlatılır.
Mardin Müzesi
Tarihî bir yapıda hizmet veren müze, Tunç Çağı'ndan Osmanlı dönemine uzanan geniş bir koleksiyona sahip. Seramikler, mühürler, sikkeler ve takılar arasında Kızıltepe'de bulunan altın ve gümüş sikke dolu küpler özellikle ilgi çeker. Eski şehrin katmanlarını anlamak için gezinin başında uğramak iyi bir fikir.
Deyrulzafaran Manastırı
Şehrin birkaç kilometre doğusundaki manastır, kökleri Geç Antik Çağ'a uzanan bir yapı topluluğu. Kubbeleri, kemerli revakları, ahşap oymaları ve iç ve dış duvarlardaki taş işçiliği bölge mimarisinin önemli örnekleri arasında. Çift avlulu yapı, bölgenin ilk matbaalarından birine de ev sahipliği yapmış olmasıyla bilinir.
Kırklar Kilisesi
Eski şehrin içindeki bu yapı, 6. yüzyıla tarihlenir. Uzun bir avlunun doğusuna yerleşen dikdörtgen planı, yüzyıllık ahşap kapıları, çan kulesi ve dantel gibi işlenmiş taş nişleriyle Mardin'in sivil dokusuyla iç içe geçmiş tarihî yapılardan biri.
Çarşılar
Kayseriye Çarşısı, Bakırcılar Çarşısı, Kuyumcular Çarşısı ve eski çarşılar hâlâ canlı. Bakır ustalarını, badem şekeri ve baharat tezgâhlarını görmek için ana caddenin altına doğru inen dar sokakları takip et.
Mardin'in çevresinde nereler var?
Dara antik kenti
Mardin'in yaklaşık otuz kilometre güneydoğusundaki Oğuz köyünde yer alan Dara, 6. yüzyılın başında Doğu Roma'nın doğu sınırını korumak için garnizon kenti olarak kuruldu. Kalıntılar köyün evleriyle iç içe; kentin çevresi dört kilometrelik bir surla korunuyordu. Kentin altındaki dev sarnıçlar, ana kayaya oyulmuş geniş nekropol ve mağara evler en etkileyici bölümler. 2008'den beri süren kazılar alanı her yıl biraz daha görünür kılıyor; nekropolde dolaşırken rahat ayakkabı giy.
Midyat
Mardin'e yaklaşık bir saatlik mesafedeki Midyat, UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yer alıyor. Kesme taştan yapılmış konakları, avlulu evleri ve tarihî çarşısıyla Ortaçağ izleri taşıyan bir kent dokusu sunar. Üç katlı Midyat Konukevi'nin terasından kentin taş damları görülür. Çarşıda, ince gümüş tellerle yapılan telkari işçiliğini ustaların tezgâhında izleyebilirsin.
Mardin kaç günde gezilir?
Eski şehir için bir tam gün, Dara ve Midyat için bir gün daha ayırmak idealdir. Örnek iki günlük rota:
- Sabah Mardin Müzesi ve Ulu Camii; ardından çarşılarda yürüyüş.
- Öğleden sonra Kırklar Kilisesi ve abbaralı ara sokaklar; gün batımında Zinciriye Medresesi.
- İkinci gün sabah serinliğinde Dara antik kenti.
- Öğleden sonra Midyat'ın taş konakları ve telkari atölyeleri; dönüşte Kasımiye Medresesi ya da Deyrulzafaran Manastırı.
Mardin mutfağını da rotana kat: acı ve koyu mırra kahvesi, kızartma içli köfte irok ile haşlama ikbebet, kaburga dolması, kiliçe çöreği ve badem şekeri şehrin bilinen tatları.
Ne zaman gidilir, nasıl ulaşılır?
Yazlar çok sıcak geçtiği için ilkbahar ve sonbahar en uygun mevsimlerdir; özellikle nisan-mayıs aylarında ova yeşile döner. Mardin'e havayoluyla şehrin havalimanı üzerinden, kara yoluyla Diyarbakır ya da Şanlıurfa yönünden ulaşabilirsin. Dara ve Midyat için araç kiralamak ya da günübirlik tur, zamanını verimli kullanmanı sağlar.
Nelere dikkat etmeli?
- Müze, medrese ve ören yerlerinin güncel ziyaret saatlerini ve ücretlerini resmî sayfalarından kontrol et.
- Eski şehrin sokakları dik ve merdivenli; kaymayan, rahat ayakkabı tercih et.
- Kullanımı süren camii, kilise ve manastırlarda ziyaret kurallarına uy, omuzları ve dizleri örten kıyafet giy, iç mekânda fotoğraf çekmeden önce izin iste.
- Yazın Dara gibi açık alanları sabah erken ya da akşamüstü gez; yanına su ve şapka al.
Diğer şehir rotalarına Şehir Rotaları sayfasından ulaşabilirsin.
Sık sorulan sorular
Mardin kaç günde gezilir?
Eski şehir için bir tam gün, Dara ve Midyat için bir gün daha ayırırsan rahat bir gezi yaparsın. Acele etmeden gün batımlarını görmek istersen üçüncü bir gün eklemek iyi olur.
Mardin'e ne zaman gidilir?
Yazlar çok sıcak geçtiği için ilkbahar ve sonbahar en uygun dönemlerdir. Nisan ve mayısta ova yeşile döner, eski şehirde yürümek de daha keyiflidir.
Dara antik kenti nerede?
Dara, Mardin'in yaklaşık otuz kilometre güneydoğusundaki Oğuz köyünde. Kalıntılar köyün evleriyle iç içedir; sarnıçlar, sur kalıntıları ve kaya mezarları en çok ilgi gören bölümlerdir.
Mardin'den Midyat'a gidilir mi?
Evet, Midyat yaklaşık bir saatlik yol mesafesinde ve günübirlik gezilebilir. Taş konakları, tarihî çarşısı ve telkari atölyeleri için yarım günden fazla ayırman önerilir.
Mardin'de ne yenir?
Mırra kahvesi, irok ve ikbebet adlı içli köfteler, kaburga dolması, kiliçe çöreği ve badem şekeri Mardin mutfağının bilinen lezzetleridir.
Editörlük
Cultvia Editörlüğü imzalı yazılar yayın ilkelerimize göre hazırlanır; her yazının kaynakları sonunda listelenir ve hatalar düzeltme politikamıza göre düzeltilir.
Son güncelleme:
Ne değişti?
- : İlk yayın
Kaynaklar
- Top Things to See in Mardin — Go Türkiye (Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı)
- Taste the Flavors of Mardin — Go Türkiye (Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı)
- Dara Antik Kenti — Kültür Portalı – T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
- Kasımiye Medresesi — Kültür Portalı – T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Hata bildir
Yanlış bilgi, hesaplama hatası ya da teknik bir sorun mu gördün? Kısaca yaz, editörlerimiz inceleyip sayfayı düzeltsin.
