Sakarya'da ilk durağın, Sapanca Gölü'nün sularını Sakarya Nehri'ne taşıyan derenin üzerindeki Justinianus Köprüsü olsun; on dört yüzyılı aşkın bu taş köprü, Erken Bizans döneminin Anadolu'daki en görkemli yapılarından biri. Adapazarı'nda Orhan Camii ile Uzun Çarşı'yı, Kaynarca'da çivisiz ahşap bir camiyi, Taraklı'da kurşun kubbeli Yunus Paşa Camii'ni ve nilüferlerle kaplı Acarlar Longozu'nu ekleyince Sakarya'yı su, taş ve ahşap üzerinden tanırsın.
Sakarya'da ilk nereyi görmelisin?
Sakarya'nın geçmişi MÖ 8. yüzyıla kadar uzanıyor. Frigler, Lidyalılar ve Persler bu topraklardan geçmiş, ama bölgenin antik kimliğini asıl Roma ve Bizans dönemi biçimlendirmiş. O dönemin en büyük izi, şehir merkezinin hemen dışında duruyor.
Justinianus Köprüsü
Bizans İmparatoru Justinianus'un MS 558-560 yıllarında yaptırdığı taş köprü, Sapanca Gölü'nün sularını Sakarya Nehri'ne boşaltan Çark Deresi (antik adıyla Melas) üzerinde yer alıyor. Üç yüz altmış beş metre uzunluğunda ve on iki kemerli. Halk arasındaki "Beş Köprü" adının hikâyesi ilginç: Latincede yalnızca "köprü" anlamına gelen "pons" sözcüğü zamanla özel ad sanılmış, Pontogephyra'ya, oradan da Pentegephyra'ya, yani Beş Köprü'ye dönüşmüş; oysa köprü ne beş parçalı ne de beş kemerli. Batı ucundaki tak izine ve doğu ucundaki apsisli yapı kalıntılarına da bak. Köprü 2018'de UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alındı; şehir merkezine yaklaşık sekiz kilometre uzaklıkta ve şehir içi ulaşımla gidilebiliyor.
Adapazarı çarşısında bir gün
Adapazarı merkezi, Osmanlı'dan kalma çarşısıyla günlük hayatın aktığı yer. Buradaki duraklar birbirine yakın; yürüyerek gezebilirsin.
Orhan Camii
Konuralp Bey'in Orhan Gazi adına yaptırdığı cami, kesme taştan, kubbesiz, tek minareli ve dikdörtgen planlı. Yapı, Sultan II. Abdülhamit döneminde bütünüyle yenilenmiş. Çarşının ortasında, alışverişe kısa bir mola vermek için güzel bir durak.
Uzun Çarşı
Orhan Camii'nin hemen yanındaki çarşı yaklaşık yüz dükkândan oluşuyor ve Adapazarı'nın Osmanlı döneminden kalan en eski, en köklü çarşılarının başında geliyor. Bugün de kentin ana ticaret merkezlerinden. Çay ve simit eşliğinde esnafın arasında dolaş; şehrin ritmini en iyi burada hissedersin.
Sakarya Müzesi
Müzenin bahçesinde il sınırları içinde bulunan Roma ve Bizans dönemlerine ait mimari parçalar, mezar taşları, sunaklar, yazıtlı taşlar ve pişmiş toprak erzak küpleri sergileniyor. Salonlarda tarih öncesi dönemlerden kalma yassı el baltaları, pişmiş toprak kaplar, koku ve gözyaşı şişeleri ile Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerine ait bakır kaplar, mühürler ve el işlemeleri var. Güncel saat ve ücreti müzenin resmî sayfasından kontrol et.
Eski Sakarya Köprüsü
Sakarya Nehri üzerinde 1936-1937 yıllarında yapılan kemerli köprü, erken Cumhuriyet döneminin mimari mirasından. Yakınındaki yerleşimlerin adıyla Trabzanlar ya da Güneşler Köprüsü diye de anılan yapı, bugün şehrin amblemlerinde yer alan bir simge. Nehrin akışını izlemek için köprünün kıyısında biraz zaman geçir.
Ahşap ve taş camiler için hangi ilçelere gitmeli?
Şeyh Muslihiddin Camii (Kaynarca)
Kaynarca'daki cami, 1486'da Fatih Sultan Mehmet'in mimarlarından Şeyh Muslihiddin adına yapıldı ve erken Osmanlı ahşap mimarisinin günümüze ulaşan en seçkin örneklerinden biri. Yapıda metal çivi kullanılmamış: ahşap öğeler birbirine geçirilip tahta çivilerle sabitlenmiş. Bu tekniğe çantı deniyor. İçi ve dışı tümüyle ahşap görünen caminin ampir motifli süslemelerine yakından bak.
Yunus Paşa Camii (Taraklı)
Şehir merkezine yaklaşık altmış iki kilometre uzaklıktaki Taraklı'da, 1517'de Vezir-i Âzam Yunus Paşa tarafından yaptırılan cami, kubbesi kurşunla kaplı olduğu için halk arasında Kurşunlu Camii diye anılıyor. Kesme taştan kare bir plan üzerine kurulan yapının ön cephesindeki üç eyvan, dört mermer sütunla taşınıyor. Cephe duvarları ve saçak kornişleri ince yontulmuş küfeki taşından. Taraklı'ya gitmişken caminin çevresindeki eski sokaklarda da yürü.
Longoz ormanında neler görülür?
Acarlar Longozu
Kaynarca ile Karasu'nun sınırında bulunan Acarlar Longozu, kışın suyla dolan, yazın suları çekilen bir su basar ormanı. Bin beş yüzü aşkın hektarlık alanın derinliği bir buçuk metreyi geçmiyor; suları çekilen kısımlar yazın tarım için kullanılıyor. Longozun çevresi dişbudak ormanlarıyla sarılı ve ağaçlar yer yer bataklığın içine sokuluyor. Nilüferler ve göl laleleri suyun yüzeyini süslüyor; sülün, çulluk ve yaban ördeği gibi kuşlar ile yayın, sazan ve turna gibi balıklar burada yaşıyor. Karasu tarafında yürüyüş yolu, sandal, deniz bisikleti ve piknik alanı gibi düzenlemeler var; sessiz bir doğa yürüyüşü için ideal.
Sakarya sofrası: ıslama köfte ve kabak tatlısı
Sakarya'nın ülke çapında bilinen yemeği ıslama köfte: mera hayvanlarının etinden yapılan köftenin yanında, et suyuna ve pul biberli sosa batırılmış ekmek gelir. Tatlıda ilk sıra balkabağının; ince açılmış hamurun arasına rendelenmiş kabak ve ceviz serpilip sarıldığı balkabağı kıvırması ile kabak tatlısı öne çıkıyor. Düğünlerin ve özel konukların yemeği dartılı keşkek, Geyve ayvası, müşküle üzümü, köpük helva, isli peynir, kaçamak ve pekmezli asude de denemen gerekenler arasında.
Sakarya kaç günde gezilir?
İki gün yeterli. Örnek rota:
- Birinci gün sabah Justinianus Köprüsü; öğleden sonra Adapazarı'nda Orhan Camii, Uzun Çarşı, Sakarya Müzesi ve Eski Sakarya Köprüsü. Akşam yemeğinde ıslama köfte.
- İkinci gün kuzeye, Kaynarca'daki Şeyh Muslihiddin Camii'ne ve Acarlar Longozu'na git.
- Bir gün daha ayırabilirsen güneydoğuya, Taraklı'ya geç ve Yunus Paşa Camii ile eski sokakları gez.
Marmara çevresindeki diğer rotalar için Şehir Rotaları sayfasına göz at.
Ne zaman gidilir, nasıl ulaşılır?
İlkbahar ve sonbahar, köprü ile çarşıyı gezmek ve ilçelere uzanmak için en rahat dönem. Longozu suyla dolu görmek istiyorsan kış sonu ve ilkbaharı seç; yazın sular çekilir ve alanın bir kısmı tarlaya döner. Sakarya, İstanbul ile Ankara arasındaki ana ulaşım hattının üzerinde olduğundan kara yoluyla ve demir yoluyla kolayca ulaşılır. Merkezdeki duraklara şehir içi ulaşımla, Kaynarca ve Taraklı'ya ise araçla gidilir.
Nelere dikkat etmeli?
- Müzelerin ve tarihî yapıların güncel ziyaret saatlerini ve ücretlerini resmî sayfalarından kontrol et.
- Camileri ibadet saatleri dışında, uygun kıyafetle ziyaret et; ahşap camilerde iç süslemelere dokunma.
- Acarlar Longozu koruma altında; düzenlenmiş yollardan ayrılma, kuşları rahatsız etme ve çöp bırakma.
- Taraklı ve Kaynarca'ya gidecek ve dönecek yolu gün ışığında planla; ilçeler arasındaki yollar kırsaldan geçer.
Sık sorulan sorular
Sakarya kaç günde gezilir?
Justinianus Köprüsü ve Adapazarı merkezi için bir gün, Kaynarca ve Acarlar Longozu için bir gün ayırırsan iki günde rahatça gezersin. Taraklı için üçüncü bir gün ekleyebilirsin.
Justinianus Köprüsü neden Beş Köprü diye anılıyor?
Latincede köprü anlamına gelen pons sözcüğü zamanla özel ad sanılmış, Pontogephyra ve ardından Pentegephyra, yani Beş Köprü biçimine dönüşmüş. Oysa köprü on iki kemerlidir, beş parçalı değildir.
Acarlar Longozu'na ne zaman gidilir?
Longoz kışın suyla dolar, yazın suları çekilir. Suyla dolu hâlini görmek için kış sonu ve ilkbahar, yürüyüş ve sandal gezisi için Karasu tarafındaki düzenlenmiş alanlar uygundur.
Sakarya'ya nasıl ulaşılır?
Sakarya, İstanbul ile Ankara arasındaki ana ulaşım hattı üzerinde olduğundan kara yoluyla ve demir yoluyla kolayca ulaşılır. Justinianus Köprüsü şehir merkezine yaklaşık sekiz kilometre uzaklıktadır.
Sakarya'da ne yenir?
Islama köfte, balkabağı kıvırması, kabak tatlısı ve dartılı keşkek öne çıkar. Geyve ayvası, müşküle üzümü, köpük helva ve isli peynir de bölgenin bilinen tatlarıdır.
Editörlük
Cultvia Editörlüğü imzalı yazılar yayın ilkelerimize göre hazırlanır; her yazının kaynakları sonunda listelenir ve hatalar düzeltme politikamıza göre düzeltilir.
Son güncelleme:
Ne değişti?
- : İlk yayın
Kaynaklar
- Gör Sakarya — Go Türkiye (Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı)
- Justinianus Köprüsü — Kültür Portalı – T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
- Yunus Paşa Camii — Kültür Portalı – T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
- Acarlar Longozu — T.C. Sakarya Valiliği
Hata bildir
Yanlış bilgi, hesaplama hatası ya da teknik bir sorun mu gördün? Kısaca yaz, editörlerimiz inceleyip sayfayı düzeltsin.
