Samsun'da ilk durağın, antik Amisos'un tümülüslerinin bulunduğu tepe ve hemen ardından Amisos hazinesinin altın takılarını sergileyen Samsun Müzesi olsun. Çarşamba'daki Göğceli Camii, Türkiye'de ayakta kalabilen en eski ahşap camilerden biri; Kızılırmak Deltası'nın kuş gözlem kuleleri ve Şahinkaya Kanyonu ise şehri bir doğa rotasına dönüştürür.
Samsun şehir merkezinde nereleri görmelisin?
Samsun'un geçmişi Kaşkalar ve Hititlere, ardından Pontus, Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerine uzanıyor. Antik çağın liman kenti Amisos, bugünkü şehrin kuzeybatısındaki tepede kurulmuştu; merkezdeki duraklar bu katmanları sırayla gösterir.
Amisos Tepesi ve Baruthane Tümülüsleri
Şehrin bilinen en eski yerleşim alanlarından biri olan tepedeki tümülüsler, MÖ 3. yüzyıla, Helenistik döneme tarihleniyor. Karadeniz ticaretinde önemli bir liman olan Amisos'un varlıklı ailelerine ait mezar yapılarında altın takılar ve cam kaplar bulundu. Tepeye teleferikle çıkabilirsin; seyir terasından deniz ve şehir birlikte görünür.
Samsun Müzesi
Müzenin en çok ilgi gören koleksiyonu, bir mezar odasında bulunan Amisos hazinesi: bir erkek, bir kadın ve bir kız çocuğuna ait Helenistik dönem altın takılar, dönemin kuyumculuk ustalığını gösteriyor. İki yüzü kabartmalı bronz mızrak ucu, İlk Tunç Çağı'na ait kafatasları ve bronz atlet heykeli de öne çıkan eserler arasında. Klasik dönemden Cumhuriyet'e uzanan sikkeler ve ayrı bir etnografya kısmı da var. Güncel saat ve ücreti müzenin resmî sayfasından kontrol et.
Kent Müzesi
1928'de yapılan ve uzun yıllar demir yolu işçilerinin lojmanı olarak kullanılan iki tarihî ahşap binada kurulmuş. 2013'ten beri tematik kısımlarda Samsun'un sosyal, kültürel, coğrafi ve ekonomik hikâyesini belgeler ve eşyalarla anlatıyor. Şehri tanımaya başlamak için iyi bir giriş.
Bandırma Vapuru Müzesi
Kurtuluş Savaşı'nın başlangıcı sayılan 19 Mayıs 1919'da Samsun'a gelen Bandırma Vapuru'nun replikası 2003'te açıldı. Çevresindeki düzenlemelerle birlikte açık hava müzesine dönüşen alan, bu tarihî yolculuğu hatırlatıyor.
Batıpark, Amazon Köyü ve Atakum sahili
Batıpark içindeki Amazon Köyü, antik kaynaklarda Karadeniz kıyılarını yurt edindiği anlatılan Amazon kadın savaşçılarına adanmış tematik bir alan; heykeller ve sembolik yapılarla Samsun'un mitolojiyle bağını görünür kılıyor. Batıya doğru uzanan Atakum sahilinde kilometrelerce süren bisiklet ve yürüyüş yolları, yaz akşamları için ideal.
Çarşamba ve Tekkeköy'e neden gitmelisin?
Göğceli Camii
Çarşamba'daki Gökçeli Mezarlığı'nın içindeki cami, Türkiye'de ayakta kalabilen en eski ahşap camilerden. Kitabesi yok, ama ahşap örnekler üzerinde yapılan testler 1206'da yapıldığını, önündeki revakın 1335'te eklendiğini ya da onarıldığını gösterdi. Duvarlar, köşeleri kurtboğazı geçmelerle birleştirilmiş, on iki ile yirmi metre uzunluğunda tek parça kalaslardan oluşuyor; yapıda neredeyse hiç çivi kullanılmamış. Asıl hazine tavanda: kök boyalarla yapılmış kalem işi bitkisel nakışlar hemen her tahtada farklı bir kompozisyon oluşturuyor ve Anadolu'da başka bir yapıda benzerine rastlanmıyor. İçeride başını kaldırıp tavana bakmak için zaman ayır.
Tekkeköy Taş Yel Değirmeni
Çırakman köyünde 1860'lı yıllarda yapılan değirmen, Karadeniz'in taş gövdeli tek tarihî yel değirmeni. Her yıl pek çok ziyaretçinin uğradığı değirmen, yeni evli çiftlerin fotoğraf için en sevdiği yerlerden biri.
Tekkeköy Mağaraları Arkeoloji Vadisi
Hitit ve İlk Tunç Çağı'na ait kalıntıların bulunduğu mağaraların yer aldığı vadide, tescilli bir tarihî evin restore edilmesiyle oluşturulan müze evi 2014'ten beri ziyaretçi kabul ediyor. Buluntuların kopyaları burada sergileniyor; vadiyi gezmeden önce müze evine uğramak alanı anlamayı kolaylaştırır.
Kızılırmak'ın iki ucu: delta ve kanyon
Sivas'taki Kızıldağ'dan doğan ve bin üç yüz kilometreyi aşan yolculuğunun sonunda Bafra'da denize dökülen Kızılırmak, Samsun'un doğasını biçimlendiren ırmak.
Kızılırmak Deltası Kuş Cenneti
Irmağın binlerce yıl boyunca taşıdığı kil ve kumla oluşan delta, Ondokuzmayıs, Bafra ve Alaçam ilçelerine yayılıyor. Göller, sazlık ve bataklık alanlar, kumullar ve su basar ormanlarıyla Karadeniz kıyısının en önemli sulak alanlarından biri. Ramsar alanı olarak korunan delta, UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde de yer alıyor. Türkiye'de kayıtlı kuş türlerinin üçte birinden fazlası burada görüldü; alanın sembolleri manda ve turna. Ziyaretçi merkezi, kuş gözlem kuleleri ve yürüyüş yollarıyla gün boyu gezilebilir. Dürbününü yanına almayı unutma.
Şahinkaya Kanyonu
Vezirköprü'deki kanyonu, Kızılırmak binlerce yılda sarp kayalar arasında oymuş; Altınkaya Baraj Gölü'nün suları yükselince bugünkü görünümüne kavuşmuş. Yüzlerce metre yükselen yamaçlar, gür bitki örtüsü ve ırmağın renkli suyu, kanyonu Samsun'un en etkileyici doğa duraklarından biri yapıyor.
Asarkale, kaya mezarları ve Kolay
Derbent Barajı'nın oluşturduğu gölün kıyısındaki Asarkale, dev bir kaya kütlesinin üzerine oturtulmuş; gizli bir geçitten yukarı çıkan merdivenlerle adım adım tırmanılıyor. Baraj gölünün iki yanındaki dik yarlara oyulmuş kaya mezarları ve Akalan şelaleleri de aynı rotada.
Vezirköprü ve Ladik'te neler var?
Vezirköprü evleri ve bedesten
Kendine özgü kargir ve karkas yapısıyla Vezirköprü evleri, Osmanlı mimari anlayışını ve ahşap işçiliğini yansıtıyor. Dört kemerli kapısı olan ve içi bir zamanlar kervansaray olarak kullanılan bedesten ile arasta, ilçenin tarihî ticaret hayatını gösteriyor. İlçedeki geyik üretme çiftliğinde nesli azalan kızıl geyikler korunaklı bir ortamda yetiştirilip doğaya salınıyor.
Ladik Akdağ Kayak Merkezi
Ladik'e yedi kilometre uzaklıktaki Akdağ'da, Uzunyazı ve Yemişen tepeleri arasında kurulan kayak merkezi, Orta Karadeniz'in tek kayak merkezi olarak biliniyor. Kışın hafta sonları kalabalık olur; erken saatte yola çık.
Pide, tirit ve nokul: Samsun sofrası
Samsun mutfağı Karadeniz'in yanında Anadolu, Balkan ve Kafkas tatlarını da barındırıyor. Bafra ve Terme ile özdeşleşen Samsun pidesi, kaz, hindi, ördek ya da tavukla yapılan tirit, düğünlerin vazgeçilmezi keşkek ve Çarşamba kıvratması en bilinen yemekler. Çakallı menemeni, Ladik et tandırı ve Yakakent'in balığı ile mantısı da denemeye değer. Karalahana çorbası, sarma ve mısır unlu kuymak Karadeniz'in ortak tatları; dönüşte Bafra nokulu almayı, yazın da Terme limonatasını içmeyi unutma.
Samsun kaç günde gezilir?
Üç gün idealdir. Örnek rota:
- Birinci gün Amisos Tepesi, Samsun Müzesi, Kent Müzesi ve Bandırma Vapuru Müzesi; akşamüstü Batıpark ve Atakum sahili.
- İkinci gün doğuya: Tekkeköy'deki yel değirmeni ve arkeoloji vadisi, ardından Çarşamba'da Göğceli Camii.
- Üçüncü gün batıya, Bafra yönünde Kızılırmak Deltası; vaktin kalırsa dördüncü gün Vezirköprü ve Şahinkaya Kanyonu.
Karadeniz kıyısındaki diğer rotalar için Şehir Rotaları sayfasına göz at.
Ne zaman gidilir, nasıl ulaşılır?
Haziran ile eylül arası sahil ve kanyon için, ilkbahar ve sonbahar ise kuşların yol üstünde deltaya uğradığı dönem olduğundan kuş gözlemi için uygun. Kayak için kışın Ladik'e gidilir. Samsun'a Çarşamba'daki havalimanından hava yoluyla ya da Karadeniz sahil yolu üzerinden kara yoluyla ulaşabilirsin. Merkezdeki duraklar birbirine yakın; delta, Çarşamba ve Vezirköprü için araç gerekir.
Nelere dikkat etmeli?
- Müzelerin ve ören yerlerinin güncel saat ve ücretlerini resmî sayfalarından kontrol et.
- Deltada belirlenmiş yürüyüş yollarından ayrılma; kuşları ve mandaları rahatsız etme, üreme döneminde sessiz ol.
- Göğceli Camii hem ibadet yeri hem tarihî eser; ibadet saatleri dışında git ve ahşap yüzeylere dokunma.
- Kanyon ve Asarkale'de dik yarların kenarına yaklaşma; kaya basamaklarda sağlam ayakkabı giy.
Sık sorulan sorular
Samsun kaç günde gezilir?
Şehir merkezi için bir gün, Tekkeköy ve Çarşamba için bir gün, Kızılırmak Deltası için bir gün ayırırsan üç günde rahatça gezersin. Vezirköprü ve Şahinkaya Kanyonu için dördüncü bir gün ekleyebilirsin.
Kızılırmak Deltası'na ne zaman gidilir?
Deltayı yılın her mevsiminde gezebilirsin; kuş gözlemi için ilkbahar ve sonbahar özellikle verimlidir. Ziyaretçi merkezi, gözlem kuleleri ve yürüyüş yolları Bafra yönündeki alanda bulunur.
Göğceli Camii neden önemli?
Göğceli Camii, Türkiye'de ayakta kalabilen en eski ahşap camilerdendir ve neredeyse hiç çivi kullanılmadan, tek parça kalaslarla yapılmıştır. Kök boyalı kalem işi tavan nakışlarının Anadolu'da başka bir yapıda benzeri yoktur.
Samsun'a nasıl ulaşılır?
Samsun'a Çarşamba'daki havalimanından hava yoluyla ya da Karadeniz sahil yolu üzerinden kara yoluyla ulaşabilirsin. Delta, Çarşamba ve Vezirköprü için araç gerekir.
Samsun'da ne yenir?
Bafra ve Terme pidesi, kaz ya da hindi tiridi, keşkek, Çarşamba kıvratması, Çakallı menemeni ve Ladik et tandırı öne çıkar. Bafra nokulunu ve Terme limonatasını da dene.
Editörlük
Cultvia Editörlüğü imzalı yazılar yayın ilkelerimize göre hazırlanır; her yazının kaynakları sonunda listelenir ve hatalar düzeltme politikamıza göre düzeltilir.
Son güncelleme:
Ne değişti?
- : İlk yayın
Kaynaklar
- Gör Samsun — Go Türkiye (Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı)
- Kızılırmak Deltası, Kuş Cenneti ve Mandacılık — T.C. Samsun Valiliği
- Göğceli Camii — Kültür Portalı – T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
- Taste the Flavors of Samsun Guide — Go Türkiye (Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı)
Hata bildir
Yanlış bilgi, hesaplama hatası ya da teknik bir sorun mu gördün? Kısaca yaz, editörlerimiz inceleyip sayfayı düzeltsin.
