Van'da güne Urartuların başkenti Tuşpa'nın kayalığı üzerindeki Van Kalesi'nde başla, ardından Gevaş iskelesinden tekneye binip Akdamar Adası'ndaki kabartmalı kiliseyi gör. Gölün doğusundaki Erçek Gölü'nde flamingoları, Edremit'teki seyir terasında gün batımını izle. Ertesi sabah otlu peynirli, murtuğalı bir Van kahvaltısıyla Çavuştepe, Hoşap ve Ayanis kalelerine doğru yola çık.
Van'da ilk gün neden Tuşpa'dan başlamalı?
Van'ın hikâyesi, MÖ dokuzuncu yüzyılda bu ovayı başkent seçen Urartularla başlar. Kale, müze ve kanal aynı tarihin parçaları; ilk günü bunlara ayırırsan sonraki duraklar daha anlamlı gelir.
Van Kalesi (Tuşpa)
Şehir merkezine beş kilometre uzaklıktaki kale, ovada doğu-batı doğrultusunda uzanan yaklaşık bin sekiz yüz metre uzunluğunda ve yüz metre yüksekliğinde bir kaya kütlesinin üzerinde. Urartu Kralı I. Sarduri döneminde, MÖ 840–825 arasında kurulan kalede Analı-Kız açık hava tapınağı, I. Argişti, Menua ve II. Sarduri'nin kaya mezarları ve Bin Merdivenler görülüyor. Kayalığın siluetini tamamlayan Süleyman Han Camii'nin minaresi ise Osmanlı döneminden. Kale 2016'da UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alındı. Rahat ayakkabı giy; basamaklar yer yer dik ve kaygan.
Van Müzesi
Urartuların mimarlıkta, madencilikte ve sanatta ulaştığı düzeyi en yakından gösteren yer bu müze. Urartu eserlerinin yanında, Van'ın binlerce yıllık tarihindeki diğer uygarlıkların mirası da sergileniyor. Kaleye gitmeden önce müzeyi gezersen kayalıktaki yazıtlar ve mezarlar sana çok daha tanıdık gelir.
Minua (Şamram) Su Kanalı
Urartu Kralı Minua, başkentin bağ ve bahçelerine su getirmek için yaklaşık elli kilometre uzunluğunda bir kanal yaptırdı. Kısmen toprağa kazılan, kısmen kayaya oyulan kanal bugün hâlâ kullanılıyor; yaklaşık iki bin sekiz yüz yıldır su taşıyan bir mühendislik eseri.
Hüsrev Paşa Külliyesi ve Kaya Çelebi Camii
Kalenin güneyindeki tarihî şehir alanında, 1567'de yapılan ve Mimar Sinan'ın eserleri arasında sayılan Hüsrev Paşa Külliyesi ile iki renkli kesme taşlarıyla dikkat çeken Kaya Çelebi Camii bulunuyor. Ziyaret öncesi yapıların açık olup olmadığını resmî sayfadan kontrol et.
Van Gölü'nün kıyısında ve adalarında neler var?
Türkiye'nin en büyük gölü, sodalı ve tuzlu suyuyla kendine özgü bir dünya. Kıyı boyunca seyir noktaları, adalar ve sulak alanlar birbirini izliyor.
Akdamar Adası ve Anıt Müzesi
Van Gölü'nün en büyük adası Akdamar'a, Gevaş iskelesinden kalkan teknelerle yaklaşık yirmi dakikada ulaşılıyor. Adanın güneydoğusundaki Kutsal Haç Kilisesi, Vaspurakan Kralı I. Gagik tarafından 915–921 yılları arasında yaptırıldı. Dış cephelerdeki kabartmalarda Yunus'un denize atılması ve Davut ile Golyat sahneleri gibi İncil ve Tevrat'tan anlatılar, asma dalları arasında av sahneleri ve hayvan figürleri işlenmiş; batı cephede kral, kilisenin maketini sunarken görülüyor. 2007'deki restorasyondan sonra Anıt Müze olan yapı, 2015'te UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne girdi. Tekne seferlerini hava koşullarına göre önceden sor.
Edremit Kız Kalesi Seyir Terası
Yaklaşık üç bin yıllık geçmişi olan tepe, Urartular döneminde sunak yeri ve törenlerin yapıldığı kutsal bir alan olarak kullanılmış. Bugün göle panoramik bakan bir seyir terası; gün batımını izlemek için şehre yakın en güzel noktalardan biri.
Erçek Gölü Kuş Cenneti
Van Gölü'nün doğusundaki set gölü, en derin yerinde kırk metreyi buluyor. Valiliğe göre Türkiye'de kayıtlı kuş türlerinin yaklaşık yarısı Erçek havzasında yaşıyor; flamingolar, angıtlar ve Van Gölü martısı bunların arasında. Göl, dünyanın büyük flamingo konaklama alanlarından biri sayılıyor. Kıyıdaki kuş gözlem noktalarına dürbünle git, kuşlara yaklaşmak için suya girme.
Van Gölü mikrobiyalitleri
Siyanobakterilerin sudaki kalsiyum karbonatı çökeltmesiyle oluşan bu kayaç benzeri yapılar dünyada çok az yerde kaldı; Van Gölü'ndekiler dünyanın en büyükleri arasında ve boyları on sekiz metreye kadar ulaşıyor. Mercan resiflerini andıran görüntüleri gölü dalış meraklıları için ilginç bir rota yaptı.
Urartu kaleleri rotası nasıl kurulur?
Şehrin güneydoğusuna ve kuzeyine yayılan kaleler için tam bir gün ayır; aynı yön üzerindeki Çavuştepe ile Hoşap'ı birleştir, Ayanis'i gün batımına bırak.
Çavuştepe Kalesi
Gürpınar ilçesindeki Çavuştepe köyünde, Urartu Kralı II. Sarduri döneminde MÖ 764–734 arasında yapılan kale, Yukarı ve Aşağı kale olmak üzere iki kısımdan oluşuyor. Tapınakları, sarnıçları, sarayı ve depo yapılarıyla bir Urartu kalesinin düzenini yerinde anlamak için iyi bir örnek.
Hoşap Kalesi
Van-Hakkâri kara yolu üzerindeki Hoşap'ta, sarp bir kayalığın üzerinde yükselen kalenin geçmişi Urartulara uzanıyor; bugünkü görünümünü ise kitabesine göre 1643'te Mahmudi Süleyman Bey'in yaptırdığı yapılarla almış. Taç kapı biçimindeki giriş burcunda aslan kabartmaları var ve özgün demir kapı kanatları hâlâ yerinde. İç kalede seyir köşkü, harem ve selamlık sıralanıyor.
Ayanis Kalesi
Van'a otuz beş kilometre uzaklıkta, Ayanis köyünün kuzeybatısındaki tepede yer alan kale, çivi yazılı kitabesine göre Argişti oğlu Rusa tarafından MÖ 645–643 arasında yaptırıldı. Surları, depoları, sarayı ve tapınaklarıyla en sağlam biçimde günümüze ulaşmış Urartu yerleşimi olarak tanıtılıyor. Süphan Dağı'na ve göle bakan konumu gün batımında bambaşka görünüyor.
Van kedisi ve Van kahvaltısı neden bu kadar ünlü?
Van kedisi yalnızca Van Gölü havzasında yaşayan safkan bir tür; ipeksi beyaz tüyleri, kabarık kuyruğu ve çoğu zaman biri mavi, biri kehribar rengi iki farklı gözüyle tanınıyor. Suyu ve yüzmeyi seven bu kedinin özelliklerini korumak için Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi bünyesinde 1992'de Van Kedisi Araştırma Merkezi kuruldu; ziyaret koşullarını merkeze önceden sor.
Van kahvaltısı ise başlı başına bir gezi durağı. Sofrada sirmo ve heliz gibi yöresel otlarla yapılan otlu peynir, örme peynir, Van balı, kaymak, yayık tereyağı, tereyağı, un ve yumurtayla yüksek ateşte pişen murtuğa, kavut ve gül reçeli bulunur; semaver çayı, tandırda pişen lavaş ve Van çöreği eşlik eder. Öğle ya da akşam yemeğinde tandırda pişen inci kefalini, bakliyat ve etle hazırlanan keledoşu ve kabaklı ayran aşını dene. Sonbaharda Erciş üzümünü sor; Erciş'teki bağların varlığı bir Urartu kitabesinde bile geçiyor.
Van kaç günde gezilir?
Üç gün idealdir. Örnek rota:
- Birinci gün Van Müzesi, Van Kalesi ve kalenin güneyindeki tarihî yapılar; akşam Edremit Kız Kalesi Seyir Terası.
- İkinci gün sabah Gevaş'tan tekneyle Akdamar Adası; dönüşte Erçek Gölü'nde kuş gözlemi.
- Üçüncü gün Çavuştepe ve Hoşap kaleleri; akşamüstü Ayanis'te gün batımı.
Doğu Anadolu'daki diğer rotalar için Şehir Rotaları sayfasına göz at.
Ne zaman gidilir, nasıl ulaşılır?
Haziran ile eylül arası göl kıyısı, adalar ve kaleler için en uygun dönem; ilkbahar ve sonbahar da kuş gözlemi için keyiflidir. Kışlar uzun ve karlı; kış sporları için Gevaş'taki Abalı kayak merkezine yönelebilirsin. Van'a hava yoluyla ya da kara yoluyla ulaşabilirsin. Merkezdeki duraklar arasında şehir içi ulaşım yeterli; kaleler ve Erçek için araç gerekiyor.
Nelere dikkat etmeli?
- Müze, kale ve anıt müzelerin güncel saat ve ücretlerini resmî sayfalarından kontrol et; tarihî yapıların ziyarete açık olup olmadığını gitmeden önce resmî sayfadan doğrula.
- Akdamar seferleri hava koşullarından etkilenebilir; planına esneklik payı bırak.
- Rakım yüksek ve güneş sert; şapka, güneş kremi ve akşamlar için kalın bir giysi al.
- Kabartmalara, kaya mezarlarına ve yazıtlara dokunma; Erçek'te kuşları rahatsız etmemek için gözlem noktalarından ayrılma.
Sık sorulan sorular
Van kaç günde gezilir?
Van Müzesi, Van Kalesi ve şehir çevresi için bir gün, Akdamar Adası ile Erçek Gölü için bir gün, Çavuştepe, Hoşap ve Ayanis kaleleri için bir gün ayırırsan üç günde ana noktaları görürsün.
Akdamar Adası'na nasıl gidilir?
Akdamar Adası'na Gevaş iskelesinden kalkan teknelerle yaklaşık yirmi dakikada ulaşılır. Seferler hava koşullarından etkilenebildiği için saatleri önceden sor; anıt müzenin güncel ziyaret bilgisini resmî sayfadan kontrol et.
Van'a ne zaman gidilir?
Göl kıyısı, adalar ve kaleler için haziran ile eylül arası en uygun dönemdir. Kışlar uzun ve karlıdır; bu mevsimde kış sporları için Gevaş'taki Abalı kayak merkezine gidilebilir.
Van kahvaltısında neler olur?
Van kahvaltısında otlu peynir, örme peynir, Van balı, kaymak, yayık tereyağı, murtuğa, kavut ve gül reçeli bulunur. Semaver çayı, tandırda pişen lavaş ve Van çöreği sofraya eşlik eder.
Van kedisinin özelliği nedir?
Van kedisi yalnızca Van Gölü havzasında yaşayan safkan bir türdür. İpeksi beyaz tüyleri, kabarık kuyruğu ve çoğu zaman biri mavi, biri kehribar rengi gözleriyle tanınır; suyu ve yüzmeyi sever.
Editörlük
Cultvia Editörlüğü imzalı yazılar yayın ilkelerimize göre hazırlanır; her yazının kaynakları sonunda listelenir ve hatalar düzeltme politikamıza göre düzeltilir.
Son güncelleme:
Ne değişti?
- : İlk yayın
Kaynaklar
- Gör Van — Go Türkiye (Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı)
- Erçek Gölü Kuş Cenneti — T.C. Van Valiliği
- Van Kedisi — T.C. Van Valiliği
- Tat Van — Go Türkiye (Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı)
Hata bildir
Yanlış bilgi, hesaplama hatası ya da teknik bir sorun mu gördün? Kısaca yaz, editörlerimiz inceleyip sayfayı düzeltsin.