Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) Euclid uzay teleskobu, 2023 ortasındaki fırlatılışından bu yana ilk büyük veri paketini yayımladı. ESA'nın duyurusuna göre DR1-Foundation adı verilen paket, yaklaşık 13 aylık gözlemle bir milyardan fazla nesnenin ışığını kaydediyor ve 9.500 dolunay büyüklüğünde bir gökyüzü alanını kapsıyor.
Euclid'in yeni verisinde neler var?
| Kalem | Değer |
|---|---|
| Galaksi | 900 milyondan fazla |
| Güçlü kütleçekim merceği adayı | yaklaşık 15.000 |
| Kuasar adayı | 60 milyondan fazla |
| Tayfı alınan kaynak | 160 milyondan fazla |
| Geniş Tarama alanı | 1.900 derece kare |
| Veri büyüklüğü | 1,7 milyon GB |
| Toplam tarama alanına oranı | yaklaşık yüzde 14 |
ESA'ya göre bu, Euclid'in daha önceki birkaç günlük ve yaklaşık 60 derece karelik yayınlarına kıyasla ölçek değişikliği anlamına geliyor. The Guardian da 12 Kasım tarihli haberinde 900 milyonu aşkın galaksi ve yaklaşık 15 bin olası kütleçekim merceği rakamlarını aktardı; görevin hedefinin gökyüzünün üçte birini ve 10 milyar yılı aşkın kozmik tarihi kapsayan bir harita olduğunu hatırlattı.
Kütleçekim merceği nedir, neden önemli?
Güçlü kütleçekim mercekleri, uzak bir galaksiden gelen ışığın önündeki başka bir galaksi tarafından belirgin biçimde büküldüğü ender olaylar. ESA, bu veri paketinin şimdiye kadarki en büyük güçlü mercek kataloğunu oluşturduğunu, önceki tüm katalogların toplamından büyük olduğunu belirtiyor. Mercekler, tek tek galaksilerin görünmeyen karanlık maddesiyle birlikte "tartılmasına" ve evrenin genişlemesinin incelenmesine yardım ediyor. Pakette ayrıca daha önce erişilemeyen büyük sayıda eski galaksi kümesi de bulunuyor.
Üç boyutlu harita nasıl çıkacak?
Euclid, galaksilerin ışığını spektroskopiyle "gökkuşağına" ayırarak uzaklıklarını ölçüyor. Bilim insanları bu ölçümlerle galaksileri evrenin üç boyutlu yapısına, yani kozmik ağa yerleştirebilecek. Atmosferin üzerinde çalışan teleskop, görünür ve yakın kızılötesi ışıkta, yerdeki teleskopların yapamayacağı genişlik ve derinlikte tarama yapabiliyor.
Okur için: sırada ne var?
Bu paket, Euclid'in tarayacağı toplam alanın yalnızca yaklaşık yüzde 14'ünü kapsıyor. ESA, tam Data Release 1'in 2027 ortasında yayımlanacağını ve zayıf kütleçekim merceği gözlemleriyle galaksi kümelerinin kozmik ağdaki yerine dair hesapları ekleyeceğini açıkladı. Ham veri, kalibre edilmiş görüntüler, kataloglar ve tayflar araştırmacıların kullanımına açıldı; büyük gökyüzü mozaikleri ise ESA'nın Euclid sayfalarından incelenebiliyor.
Uzay ve bilimle ilgili diğer açıklayıcı yazılar Oku bölümünde.
Sık sorulan sorular
Euclid ne zaman fırlatıldı?
ESA'ya göre Euclid 2023 ortasında fırlatıldı; The Guardian fırlatma tarihini Temmuz 2023 olarak veriyor.
Euclid'in tam ilk veri yayını ne zaman?
ESA, tam Data Release 1'in 2027 ortasında yayımlanacağını açıkladı.
Editörlük
Cultvia Editörlüğü imzalı yazılar yayın ilkelerimize göre hazırlanır; her yazının kaynakları sonunda listelenir ve hatalar düzeltme politikamıza göre düzeltilir.
Son güncelleme:
Ne değişti?
- : İlk yayın
Kaynaklar
- Euclid lays the foundation for its best-ever 3D map of the Universe — European Space Agency, 12 Kasım 2026
- European survey reveals 900m galaxies – and possibly secrets of 'dark universe' — The Guardian, 12 Kasım 2026
Hata bildir
Yanlış bilgi, hesaplama hatası ya da teknik bir sorun mu gördün? Kısaca yaz, editörlerimiz inceleyip sayfayı düzeltsin.