Mars jeolojik olarak ölmüş değil, yalnızca uykuda olabilir. Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) duyurusuna göre uluslararası bir araştırma ekibi, Alba Mons yanardağı üzerindeki tuhaf bir gaz sinyalini yüzeyin altındaki sıcak magmaya bağladı. Çalışma Science Advances dergisinde yayımlandı.
ExoMars yörünge aracı tam olarak ne gördü?
ESA'nın ExoMars İz Gaz Yörünge Aracı (TGO), Mars atmosferinde hidrojen klorürü ilk kez 2021'de bildirmişti. Bu gaz Dünya'da sık sık volkanik bacalardan çıkar. Mars'ın büyük bölümünde hidrojen klorür toz ve su döngüsüne bağlı mevsimsel bir düzen izliyor: kuzey kışında en yüksek düzeye çıkıyor, yazın büyük ölçüde kayboluyor.
Bir yer bu düzeni bozuyor. Alba Mons'un yamaçlarındaki volkanik yarıkların üzerinde gaz, kuzey yazının başında, hep aynı mevsimde ve aynı yerde ani artış gösteriyor. Aracın görüntüleri bölgede taze ve dar yarıklar da ortaya koyuyor; araştırmacılar bunları gezegenin içinden yükselen gazın çıkış yolları olarak yorumluyor.
| Soru | Kaynaklara göre |
|---|---|
| Saptanan gaz | Hidrojen klorür |
| Araç | ExoMars İz Gaz Yörünge Aracı (ESA) |
| Yer | Alba Mons yamaçlarındaki volkanik yarıklar |
| Zaman | Kuzey yazı başı, tekrar tekrar |
| Önerilen neden | Yüzey altındaki sıcak magmadan gelen gaz |
| Yayımlandığı dergi | Science Advances |
Bu, Mars'ta aktif yanardağ olduğu anlamına mı geliyor?
Patlama anlamında hayır. Mars, Güneş Sistemi'nin en büyük yanardağlarına sahip; yörünge görüntüleri bazılarının son birkaç milyon yıl içinde etkin olduğunu düşündürüyor, sismometreler de Mars depremleri kaydetti. Ancak ESA'nın vurguladığı gibi bugüne kadar yeni bir lav akıntısı ya da patlama hiç gözlenmedi. Yeni sonuç, gezegenin yakın zamana kadar, belki hâlâ, volkanik etkinliği sürdürecek kadar iç ısıya sahip olduğuna işaret ediyor.
Khaleej Times da bulgunun gezegenin içinin tamamen soğumadığı görüşünü güçlendirdiğini aktarıyor. Bulgu sıvı su ya da yaşam kanıtı değil.
Gelecek görevler için neden önemli?
Gaz belirli noktalardan yüzeye çıkıyorsa bu yarıklar, gezegenin içini sondaj yapmadan incelemek isteyen yeni yörünge araçları ve iniş araçları için doğal hedefler hâline geliyor. Araç Mars yörüngesinde kalmaya devam ettiği için bilim insanları sinyalin bir sonraki kuzey yazı başında yeniden görünüp görünmediğini kontrol edebilecek.
Okur için: nasıl takip edilir?
- Nereden okunur: ExoMars sonuçları önce ESA'nın haber sayfalarında yayımlanıyor.
- Kime uygun: Gezegen bilimine ve Mars'ın jeolojik olarak canlı olup olmadığı tartışmasına ilgi duyanlar.
- Türkiye'den gökyüzü: Teleskopsuz izlenebilecek bir sonraki büyük gök olayı için Geminid meteor yağmuru rehberimize bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Mars bugün volkanik olarak aktif mi?
Patlama gözlenmedi; ancak ESA araştırmacıları Alba Mons üzerindeki hidrojen klorürün yüzey altındaki sıcak magmaya işaret ettiğini söylüyor.
Alba Mons nedir?
Mars'ta yamaçları yarıklarla kesilmiş büyük bir yanardağ; gaz sinyali her kuzey yazı başında burada görülüyor.
Bu gaz Mars'ta yaşam olduğunu mu gösteriyor?
Hayır. Hidrojen klorür volkanik bir gaz; bulgu yaşam ya da sıvı su kanıtı değil.
Editörlük
Cultvia Editörlüğü imzalı yazılar yayın ilkelerimize göre hazırlanır; her yazının kaynakları sonunda listelenir ve hatalar düzeltme politikamıza göre düzeltilir.
Son güncelleme:
Ne değişti?
- : İlk yayın
Kaynaklar
- European orbiter detects hints of volcanic activity on Mars — European Space Agency, 5 Kasım 2026
- Is Mars still volcanically active? Scientists discover new clues beneath its surface — Khaleej Times, 6 Kasım 2026
Hata bildir
Yanlış bilgi, hesaplama hatası ya da teknik bir sorun mu gördün? Kısaca yaz, editörlerimiz inceleyip sayfayı düzeltsin.