Sarsıntı başladığında bina içindeysen dışarı koşmaya çalışma; bulunduğun yerde Çök-Kapan-Tutun hareketini yap ve sarsıntı bitene kadar o pozisyonda kal. AFAD il müdürlüklerinin anlatımıyla bu hareket, düşen ve devrilen eşyalardan korunmanın ve yere savrulmamanın temel yoludur. Açık alanda, araçta ya da toplu taşımadaysan da yapılacaklar kısa ve nettir; aşağıda bulunduğun yere göre sıraladık.
Çök-Kapan-Tutun nasıl yapılır?
Hareket üç adımdan oluşur ve birkaç saniyede yapılır:
- Çök: Sağlam bir eşyanın yanında ya da altında, dizlerinin üzerine çök. Böylece sarsıntı seni yere fırlatamaz.
- Kapan: Başını ve enseni kollarınla ya da yastık, kitap gibi bir şeyle koru; gövdeni küçült.
- Tutun: Sarsıntı boyunca devrilmemek için sabit bir yere sıkıca tutun ve sarsıntı tamamen geçene kadar bekle.
AFAD, Düzce depreminin yıl dönümünde ülke genelinde aynı anda bu hareketin tatbikatını düzenliyor. Hareketi ailece önceden denemek, gerçek bir sarsıntıda ne yapacağını düşünmeden uygulamanı kolaylaştırır.
Bina içindeysen nelere dikkat etmelisin?
İl AFAD müdürlüklerinin önerilerinin ortak noktaları şunlar:
- Panik yapma; sabitlenmemiş dolap, raf, pencere ve cam eşyalardan uzaklaş.
- Merdivenlere, çıkışlara ya da balkona koşma; pencereden veya balkondan atlama.
- Asansörü hiçbir koşulda kullanma.
- Kibrit ya da çakmak yakma, elektrik düğmelerine dokunma; gaz kaçağı varsa kıvılcım yangına yol açabilir.
- Telefonu yalnızca acil durum veya yangın bildirmek için kullan; hatları gereksiz meşgul etme.
- Mutfakta ya da iş yerindeysen mümkünse ocak ve fırını kapat, dökülebilecek maddelerden uzaklaş.
- Tekerlekli sandalye kullanıyorsan tekerlekleri kilitle, başını ve boynunu koru.
- Okulda, sınıfta ya da ofisteysen sağlam bir sıranın veya masanın yanında Çök-Kapan-Tutun yap; koridordaysan duvarın dibine çök.
Dışarıdaysan ya da araç kullanıyorsan ne yapmalısın?
Açık alanda bina, duvar, ağaç, elektrik direği ve enerji hatlarından uzaklaş; açık bir yerde çömelerek çevreni izle. Taş ya da kaya düşebilecek yamaçlardan çabucak uzaklaş, deniz kıyısında kalma. Binalardan düşebilecek baca, cam ve sıva parçalarına karşı dikkatli ol.
Araçtaysan ve bulunduğun yer güvenliyse yolu kapatmadan sağa yanaş, dur ve sarsıntı geçene kadar araçta bekle; anahtarı kontakta bırak. Köprü üstü, ağaç ya da direk yanı gibi riskli bir yerdeysen aracı durdur, anahtarı üzerinde bırakıp trafikten uzak açık bir alana geç. Tünelde ya da kapalı otoparkta çıkışa uzaksan araçtan in, aracın yanında yere çök ve ellerinle başını ve boynunu koru.
Metroda ya da trendeysen zorunlu olmadıkça araçtan inme; sarsıntı bitene kadar sabit bir tutamağa tutun ve görevlilerin yönlendirmesine uy.
Sarsıntı bittikten sonra ilk adımlar neler?
- Önce kendinin, sonra yanındakilerin yaralanıp yaralanmadığını kontrol et; ayakkabılarını giy.
- Gaz kokusu alırsan gaz vanasını kapat, kapı ve pencereleri aç, binayı terk et. Mümkünse elektrik ve suyu da kes.
- Deprem çantanı al ve binayı önceden belirlediğin yoldan terk ederek toplanma alanına git.
- Radyo ya da resmî kanallardan yapılan duyuruları izle; sokakları acil yardım araçları için boş bırak.
- Artçı sarsıntılar hasarlı binalara zarar verebileceği için sarsıntılar tamamen bitmeden hasarlı binaya geri dönme. Artçıda da Çök-Kapan-Tutun yap.
Enkaz altında kalırsan ne yapmalısın?
Sakin kalmaya çalış ve durumunu kontrol et. Hareket alanın kısıtlıysa çıkmak için hayatını tehlikeye atacak zorlamalara girme; kurtarma ekipleri sana ulaşmak için çalışacaktır. Enerjini korumak için hareketlerini sınırlı tut. Elin ya da ayağın serbestse boru, kalorifer veya zemine vurarak yerini belli et; sesini duyurabiliyorsan ekiplerin seslerini dinleyip aralıklarla seslen, ama gücünü idareli kullan.
Depreme hazırlık için Afet Hazırlığı alanındaki deprem çantası ve aile afet planı rehberlerine de bakabilirsin. Deprem sonrası resmî duyurular için her zaman AFAD'ın ve valiliğinin kendi kanallarını izle.
Sık sorulan sorular
Deprem anında dışarı kaçmak doğru mu?
Hayır. AFAD il müdürlükleri sarsıntı sırasında binadan çıkmaya çalışmamayı, merdivenlere ve çıkışlara koşmamayı öneriyor. Bulunduğun yerde Çök-Kapan-Tutun yapıp sarsıntının bitmesini beklemelisin.
Çök-Kapan-Tutun ne demek?
Sağlam bir eşyanın yanında dizlerinin üzerine çökmek, başını ve enseni koruyacak şekilde kapanmak ve devrilmemek için sabit bir yere tutunmaktır. Sarsıntı tamamen geçene kadar bu pozisyonda kalınır.
Deprem sırasında asansör kullanılır mı?
Hayır. AFAD il müdürlükleri deprem sırasında asansörün hiçbir koşulda kullanılmamasını istiyor; Bursa AFAD, binalarda asansör kapılarının yanına bu uyarıyı içeren bir levha asılmasını da öneriyor.
Deprem olduğunda araç kullanıyorsam ne yapmalıyım?
Bulunduğun yer güvenliyse yolu kapatmadan sağa yanaş, dur ve sarsıntı geçene kadar araçta bekle. Köprü, ağaç ya da direk yanı gibi riskli bir yerdeysen aracı durdurup anahtarı üzerinde bırak ve trafikten uzak açık bir alana geç.
Deprem bittikten sonra eve hemen girilir mi?
Hasarlı bir binaya artçı sarsıntılar tamamen bitmeden girilmemeli. Artçılar hasarlı yapılara zarar verebilir; önce toplanma alanına gidip resmî duyuruları izlemek gerekir.
Enkaz altında kalırsam ne yapmalıyım?
Paniğe kapılmadan durumunu kontrol et, hayatını riske atacak çıkış denemelerinden kaçın ve enerjini koru. Boru, kalorifer ya da zemine vurarak, gücünü idareli kullanarak sesini duyurmaya çalış.
Editörlük
Cultvia Editörlüğü imzalı yazılar yayın ilkelerimize göre hazırlanır; her yazının kaynakları sonunda listelenir ve hatalar düzeltme politikamıza göre düzeltilir.
Son güncelleme:
Ne değişti?
- : İlk yayın
Takip listen yalnızca bu cihazda tutulur; sayfa güncellenince Takip ettiklerim'de görürsün.
E-postayla haber ver
Kaynaklar
- Deprem: Deprem öncesinde, anında ve sonrasında yapılması gerekenler — Bursa İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü
- Tüm Türkiye'de Deprem Anı, Çök-Kapan-Tutun Tatbikatı — Bilecik İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü
Hata bildir
Yanlış bilgi, hesaplama hatası ya da teknik bir sorun mu gördün? Kısaca yaz, editörlerimiz inceleyip sayfayı düzeltsin.
Sıradaki
Afet HazırlığıToplanma alanı nedir?17 Ekim 2026 · 1 dk okuma