Evde mum yapmak için mumu doğrudan ateşe koymadan, benmari usulüyle yavaşça eritir, fitili sabitlediğin ısıya dayanıklı bir kaba döker ve tamamen soğumasını beklersin. İşin zor kısmı teknik değil güvenlik: eriyik mum hem cildi yakar hem de aşırı ısınırsa tutuşabilir. Bu yüzden hazırlığı, ocağın başından ayrılmamayı ve bitmiş mumu güvenle yakmayı adımların kendisi kadar ciddiye al.
Evde mum yapmak için neler gerekir?
- Mum malzemesi: hazır mum blokları, jel mum ya da evdeki eski mumların temiz artıkları.
- Fitil ve fitili kabın tabanına sabitleyecek bir tutturucu.
- Isıya dayanıklı bir kap: kalın cam kavanoz, metal kutu ya da seramik kâse.
- Benmari için bir tencere ve içine oturan, sapı olan küçük bir metal kap ya da cezve.
- Karıştırmak için tahta çubuk, fitili ortada tutmak için iki çubuk ya da mandal.
- Ocak eldiveni, tezgâhı koruyacak gazete ya da karton ve yakında metal bir tencere kapağı.
Boya ya da koku eklemek istersen yalnızca mum yapımı için üretilmiş ürünleri seç ve üreticinin önerdiği miktarı aşma.
Mum adım adım nasıl yapılır?
MEB'in mesleki eğitimde kullanılan Dekoratif Ev Aksesuarları ders materyali, mumu benmari usulüyle eritmeyi ve jel mumu cezvede kısık ateşte, su kıvamına gelince yavaşça dökmeyi anlatıyor. Evde de aynı mantıkla çalışabilirsin:
- Çalışma alanını hazırla: tezgâhı koru, perde, kâğıt ve bez gibi yanıcı şeyleri ocağın çevresinden kaldır, pencereyi aç.
- Fitili kabın tabanının ortasına sabitle, üst ucunu iki çubuk arasına sıkıştırarak dik tut.
- Tencereye su koy, mumu küçük kap ya da cezveye alıp tencerenin içine yerleştir; ocağı kısık ateşte çalıştır.
- Mumu karıştırarak erit; ocağın başından ayrılma ve suyun buharlaşıp bitmesine izin verme.
- Mum tamamen eridiğinde ocağı kapat; boya ya da koku kullanacaksan bu aşamada ekle.
- Eriyik mumu kaba yavaşça ve az bir yükseklikten dök; sıçramayı önlemek için acele etme.
- Mumu düz bir yüzeyde, kımıldatmadan tamamen soğumaya bırak; ortada çukur oluşursa üzerine biraz daha eriyik mum ekleyerek düzelt.
- Mum katılaşınca fitili kısalt; ilk yakmadan önce birkaç saat beklemek yüzeyin oturmasına yardım eder.
Sıcak mumla çalışırken nelere dikkat etmelisin?
- Mumu hiçbir zaman doğrudan ateşte ya da yüksek ısıda eritme; benmari, ısıyı sınırlayan en basit yöntemdir.
- Eritirken mutfaktan ayrılma. Eriyik mum duman çıkarmaya başlarsa fazla ısınmıştır: ocağı kapat ve soğumasını bekle.
- Odayı havalandır; koku ve buharın birikmesine izin verme.
- Su ile eriyik mumu karıştırma; sıcak muma su sıçraması mumu çevreye savurabilir.
- Çocukları ve evcil hayvanları çalışma alanından uzak tut, eldivenle çalış.
Eriyik mum tutuşursa kızgın yağ yangınındaki kural geçerli. Greater Manchester itfaiyesinin Türkçe yangın güvenliği kitapçığı, tava alev aldığında üzerine asla su dökülmemesini, ancak güvenle yapabiliyorsan ısının kapatılmasını ve yangınla tek başına mücadele edilmemesini öğütlüyor. Kabın üzerini metal bir kapakla örtmek oksijeni keser; kapağı hemen açma. Alev büyürse ortamı terk et ve 112'yi ara.
Yaptığın mumu güvenle nasıl yakarsın?
ABD Ulusal Yangından Korunma Derneği (NFPA), mum yangınlarının yarısından fazlasının mobilya, yatak, perde ya da kâğıt gibi yanıcı bir eşyanın yanan muma çok yakın olmasıyla başladığını belirtiyor. Derneğin önerisi, mumu yanabilecek her şeyden en az 30 santimetre (12 inç) uzakta tutmak ve odadan çıkarken ya da uyumadan önce söndürmek. Greater Manchester itfaiyesi de mumların perde gibi alev alabilecek malzemelerden uzak tutulmasını, odadan çıkarken söndürülmesini ve çocukların yanan mumun yanında yalnız bırakılmamasını öneriyor.
- Mumu düz, sağlam ve ısıya dayanıklı bir yüzeye koy.
- Cereyan alan yerlerden ve rafların altından uzak tut.
- Kap ısınır; yanarken ya da yeni söndürülmüşken mumu taşıma.
- Dekoratif amaçla kullanacaksan pilli ya da LED mumları düşünebilirsin; iki kurum da bu seçeneği öneriyor.
Eski mum artıklarından yeni mum yapılır mı?
Evet. Artıkları renklerine göre ayır, eski fitil parçalarını ve kurumları ayıkla, ardından aynı benmari adımlarını izle. Farklı türdeki mumları karıştırmak yanma davranışını değiştirebilir; ilk denemeyi küçük bir kapta yapıp nasıl yandığını gözlemle.
Diğer el işi rehberleri için El İşi sayfasına, tüm başlıklar için Rehber sayfasına göz atabilirsin.
Sık sorulan sorular
Mum doğrudan tencerede eritilir mi?
Önerilmez. Mumu su dolu bir tencerenin içine oturtulan küçük bir kapta, yani benmari usulüyle eritmek ısıyı sınırlar ve mumun aşırı ısınıp tutuşma riskini azaltır.
Mum yaparken hangi kap kullanılır?
Kalın cam kavanoz, metal kutu ya da seramik kâse gibi ısıya dayanıklı kaplar uygundur. İnce cam ya da plastik kaplar sıcak mumla çatlayabilir veya deforme olabilir.
Eriyik mum alev alırsa ne yapılmalı?
Üzerine kesinlikle su dökme. Güvenle yapabiliyorsan ocağı kapat ve kabın üzerini metal bir kapakla ört. Alev kontrol edilemezse ortamı terk et ve 112'yi ara.
Mum yaparken havalandırma gerekli mi?
Evet. Eritme sırasında pencereyi açık tut; eriyik mum duman çıkarmaya başlarsa fazla ısınmıştır, ocağı kapatıp soğumasını bekle.
Eski mum artıkları yeniden kullanılabilir mi?
Evet. Artıkları renklerine göre ayırıp eski fitil parçalarını ayıkladıktan sonra benmari usulüyle eritip yeni bir kaba dökebilirsin. Farklı mum türlerini karıştırıyorsan önce küçük bir deneme yap.
Ev yapımı mum nasıl güvenle yakılır?
Mumu düz ve sağlam bir yüzeye, perde ve kâğıt gibi yanıcı eşyalardan uzağa koy. NFPA en az 30 santimetre mesafe öneriyor. Odadan çıkarken ve uyumadan önce mumu söndür, çocukları yanan mumun yanında yalnız bırakma.
Editörlük
Cultvia Editörlüğü imzalı yazılar yayın ilkelerimize göre hazırlanır; her yazının kaynakları sonunda listelenir ve hatalar düzeltme politikamıza göre düzeltilir.
Son güncelleme:
Ne değişti?
- : İlk yayın
Takip listen yalnızca bu cihazda tutulur; sayfa güncellenince Takip ettiklerim'de görürsün.
E-postayla haber ver
Kaynaklar
- Dekoratif Ev Aksesuarları 11-12 (El Sanatları Teknolojisi) ders materyali — Millî Eğitim Bakanlığı, Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü
- Candles: safety tips and fire statistics — National Fire Protection Association (NFPA)
- Evde yangın güvenliği (Türkçe kitapçık) — Greater Manchester Fire and Rescue Service
Hata bildir
Yanlış bilgi, hesaplama hatası ya da teknik bir sorun mu gördün? Kısaca yaz, editörlerimiz inceleyip sayfayı düzeltsin.