İçeriğe geç
EN

Hangi sebze ve meyve hangi mevsimde yenir?

İlkbahar, yaz, sonbahar ve kış için Türkiye iklimine göre genel bir sebze-meyve takvimi; bölgesel farklar, sera ürünleri ve pazar alışverişi ipuçlarıyla.

Yazan Cultvia Editörlüğü3 dk okuma
Açık hava pazarında taze sebze ve meyve tezgâhı
Temsili görsel · Fotoğraf: Rohingya Creative Production / Unsplash

Türkiye'de genel olarak ilkbaharda enginar, bakla, bezelye ve çilek; yazın domates, biber, patlıcan, kabak, kiraz, kayısı, şeftali ve karpuz; sonbaharda elma, armut, ayva, nar, üzüm ve balkabağı; kışın ise pırasa, lahana, karnabahar, ıspanak, portakal ve mandalina mevsimindedir. Bu takvim kabaca bir çerçevedir: aynı ürün kıyı bölgelerinde daha erken, iç ve yüksek bölgelerde daha geç gelebilir. Seralar sayesinde birçok ürünü yıl boyu bulabilsen de mevsiminde almak çoğu zaman daha ekonomik ve lezzetlidir.

Neden mevsiminde sebze ve meyve tercih edilmeli?

Sağlık Bakanlığı'nın Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER), taze sebze ve meyve tüketiminde mevsiminde yetişen ürünlerin tercih edilmesini, alışverişte turfanda olmayanların seçilmesini öneriyor. Rehber ayrıca mevsime göre ulaşılabilir ve ekonomik olan çeşitlere öncelik verip sebze ve meyveleri renklerine göre çeşitlendirmeyi tavsiye ediyor. TÜBİTAK'ın çocuklara yönelik yayını da ayrımı basitçe anlatıyor: ilkbahar ve yazın olgunlaşanlar "yaz sebze ve meyveleri", sonbahar ve kışın olgunlaşanlar "kış sebze ve meyveleri" olarak anılıyor.

İlkbaharda hangi sebze ve meyveler yenir?

Mart'tan Mayıs'a uzanan dönemde tezgâhlarda genel olarak şunları görürsün:

  • Sebze: enginar, taze bakla, bezelye, taze soğan, marul, roka, ıspanak, kuşkonmaz, semizotu
  • Meyve: çilek, yeşil erik, dönem sonuna doğru ilk kirazlar

İlkbaharın ilk haftalarında hâlâ kış sebzeleri de bulunur. Seralarda yetiştirilen yeşil soğan, roka ve marul ise kış sonundan itibaren pazara gelmeye başlar; Tarım ve Orman Bakanlığı'nın il müdürlüğü takviminde seralarda bu ürünlerin hasadının Şubat'ta sürdüğü yazıyor.

Yazın hangi sebze ve meyveler yenir?

Haziran'dan Ağustos'a kadar yaz ürünleri en bol hâlindedir:

  • Sebze: domates, biber, patlıcan, kabak, salatalık, taze fasulye, bamya, mısır
  • Meyve: kiraz, vişne, erik, kayısı, şeftali, karpuz, kavun, incir; yaz sonunda ilk üzümler

Bakanlığın Kayseri İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün tarım takvimine göre bu ilde erik ve kiraz hasadı Haziran'da, kayısı, şeftali ve vişne hasadı Temmuz'da başlıyor; Ağustos'ta erkenci sofralık üzümlerin hasadına geçiliyor. Kıyı bölgelerinde bu tarihler çoğu zaman daha erkene kayar.

Sonbaharda hangi sebze ve meyveler yenir?

Eylül'den Kasım'a geçiş dönemi hem yaz ürünlerinin son demlerini hem kış ürünlerinin ilk örneklerini getirir:

  • Sebze: balkabağı, lahana, karnabahar, pırasa, havuç, kereviz; Eylül'de hâlâ domates ve patlıcan
  • Meyve: elma, armut, ayva, nar, üzüm, incir, trabzonhurması
  • Kuruyemiş: ceviz, badem, kestane

Aynı il takviminde Eylül'de elma, armut, ceviz ve badem hasadı yapıldığı, sofralık üzüm hasadının sürdüğü, geççi üzümlerin ise Ekim ortasına kadar toplandığı belirtiliyor.

Kışın hangi sebze ve meyveler yenir?

Aralık'tan Şubat'a kadar sofrada kış sebzeleri ve turunçgiller öne çıkar:

  • Sebze: pırasa, lahana, karnabahar, brokoli, ıspanak, pazı, kereviz, havuç, turp
  • Meyve: portakal, mandalina, greyfurt, limon, kivi; depolanmış elma ve armut

TÜBER'in porsiyon önerilerinde de bu mevsim farkı gözetiliyor: rehber, yapraklı olanlar dışındaki diğer yeşil sebzelerin yazın, beyaz sebzelerin ise kışın daha fazla tüketilebileceğini belirterek önerilen porsiyonları mevsime göre bir aralık olarak veriyor.

Bölgesel farklar takvimi nasıl değiştirir?

Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nden araştırmacıların çalışması, Türkiye'de hemen her mevsimde ve her bölgede meyve-sebze üretildiğini, ancak üretimin iklim ve toprak koşulları nedeniyle bazı bölgelerde yoğunlaştığını vurguluyor. Pratikte bu şu anlama gelir:

  • Akdeniz ve Ege kıyılarında ürünler genellikle daha erken olgunlaşır.
  • İç Anadolu, Doğu Anadolu ve yüksek yerlerde hasat birkaç hafta geç başlayabilir.
  • Seralarda (örtü altında) yetiştirilen ürünler, açık tarlanın mevsimi dışında da pazara gelir.

Bu yüzden takvimi kesin tarih değil, yön gösteren bir rehber olarak kullan.

Pazarda mevsimlik ürünü nasıl seçersin?

  1. Tezgâhta en bol ve fiyatı düşmüş ürünlere bak; bu genellikle mevsimin geldiğini gösterir.
  2. Ürünün nereden geldiğini satıcıya sor; yerel ürün çoğu zaman daha taze olur.
  3. TÜBER'in önerdiği gibi ezik, çürük, çamurlu ya da böcek yeniği olanları alma.
  4. Sebze ve meyveleri farklı renklerden seçerek çeşitlendir.
  5. Mevsimi geçecek ürünleri kurutma, konserve ya da dondurma gibi yöntemlerle saklamayı düşün.

Ölçü çevirme, saklama süreleri ve diğer pratik mutfak bilgileri için Mutfak rehberlerine, tüm başlıklar için Rehber sayfasına bakabilirsin.

Paylaş

Sık sorulan sorular

Kış sebzeleri nelerdir?

Türkiye'de kışın genel olarak pırasa, lahana, karnabahar, brokoli, ıspanak, pazı, kereviz, havuç ve turp mevsimindedir. Meyvelerde ise portakal, mandalina, greyfurt, limon ve kivi öne çıkar.

Yaz meyveleri nelerdir?

Haziran'dan Ağustos'a kadar kiraz, vişne, erik, kayısı, şeftali, karpuz, kavun ve incir bolca bulunur; yaz sonunda ilk sofralık üzümler gelir.

Sonbaharda hangi meyveler yenir?

Eylül'den Kasım'a kadar elma, armut, ayva, nar, üzüm, incir ve trabzonhurması mevsimindedir. Ceviz, badem ve kestane de bu dönemde toplanır.

İlkbaharda hangi sebzeler çıkar?

İlkbaharda enginar, taze bakla, bezelye, taze soğan, marul, roka, ıspanak ve kuşkonmaz öne çıkar. Meyvede çilek ve yeşil erik bu dönemin ürünleridir.

Mevsim takvimi her bölgede aynı mı?

Hayır. İklim ve toprak koşulları nedeniyle aynı ürün Akdeniz ve Ege kıyılarında daha erken, iç ve yüksek bölgelerde daha geç olgunlaşabilir. Takvimi kesin tarih değil, genel bir çerçeve olarak kullan.

Mevsimi dışındaki sebze ve meyveyi almak yanlış mı?

Yanlış değil; seralarda yetişen ürünler yıl boyu bulunabiliyor. Ancak Türkiye Beslenme Rehberi, mevsiminde yetişen ve ekonomik olan ürünlere öncelik verilmesini öneriyor.

Cultvia Editörlüğü

Editörlük

Cultvia Editörlüğü imzalı yazılar yayın ilkelerimize göre hazırlanır; her yazının kaynakları sonunda listelenir ve hatalar düzeltme politikamıza göre düzeltilir.

#mevsim takvimi#sebze#meyve#beslenme

Son güncelleme:

Ne değişti?
  1. : İlk yayın

Takip listen yalnızca bu cihazda tutulur; sayfa güncellenince Takip ettiklerim'de görürsün.

E-postayla haber ver

Bu sayfa güncellenince "Ne değişti?" özetini e-postana gönderelim. Önce adresini onaylaman gerekir.

E-posta adresin yalnızca bu sayfanın güncelleme bildirimi için kullanılır; bülten ya da reklam gönderilmez. Her e-postadaki bağlantıyla tek tıkla çıkabilirsin; çıkınca adresin silinir.

Kaynaklar

  1. Tarım Takvimi — Tarım ve Orman Bakanlığı Kayseri İl Tarım ve Orman Müdürlüğü
  2. Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2015 — T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü
  3. Dengeli Besleniyor musun? — TÜBİTAK Meraklı Minik
  4. Türkiye'de Yaş Meyve ve Sebze Ürünleri Üretim ve Pazarlaması — Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen ve Mühendislik Dergisi
İşine yaradı mı?
Hata bildir

Yanlış bilgi, hesaplama hatası ya da teknik bir sorun mu gördün? Kısaca yaz, editörlerimiz inceleyip sayfayı düzeltsin.

Bildirimle birlikte sayfa adresi ve tarayıcı bilgisi kaydedilir. E-posta adresin yalnızca cevap için kullanılır, üçüncü kişilerle paylaşılmaz ve iş bitince silinir.

Sıradaki

Çarşıda tezgâhlarda sergilenen baharatlar ve kurutulmuş ürünlerMutfakCoğrafi işaretli bir yöresel ürün nasıl anlaşılır?17 Ekim 2026 · 3 dk okuma
Rehber bölümünden